Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 12 · maj 2025 · Formuła 2015
Na poniższym schemacie przedstawiono regulację transportu glukozy przez insulinę w komórce mięśnia szkieletowego i w komórce wątroby, ograniczającą wahania poziomu glukozy we krwi.
W komórkach mięśni szkieletowych w spoczynku transportery glukozy GLUT4 są w okresie głodu (I) wycofywane z błony komórkowej, a następnie magazynowane w pęcherzykach w cytoplazmie. Z kolei w okresie sytości (II) transportery GLUT4 są pod wpływem insuliny kierowane do błony komórkowej.
W komórkach wątroby transport glukozy zachodzi z udziałem transporterów GLUT2, których aktywność zmienia się w zależności od okresu głodu (III) lub sytości (IV). Insulina bierze udział w regulacji transportu glukozy przez transportery GLUT2.
Na podstawie: D.U. Silverthorn, Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2018.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Podaj nazwę przykładowego ludzkiego hormonu, którego działanie prowadzi do wzrostu poziomu glukozy we krwi.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przypomnij sobie drugi podstawowy hormon trzustki regulujący glikemię.
Podpowiedź 2
Który sygnał mobilizuje zapasy glikogenu w wątrobie podczas niedoboru pokarmu?
Podpowiedź 3
Podaj jedną konkretną nazwę hormonu o działaniu zwiększającym poziom glukozy.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• glukagon
• adrenalina / epinefryna / nadnerczyna
• noradrenalina / norepinefryna
• dopamina
• grelina
• wazopresyna
• hormon wzrostu / GH / somatotropina / STH
• kortykotropina / adrenokortykotropina / hormon adrenokortykotropowy / ACTH
• kortyzol
• aldosteron
• tyreotropina / TSH
• tyroksyna / tetrajodotyronina / T4
• trijodotyronina / trójjodotyronina / T3
• kalcytonina
• parathormon
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do grup hormonów zamiast do konkretnych hormonów, np. „endorfiny”. Nie uznaje się odpowiedzi opisowych, niepodających właściwej nazwy hormonu, np. „hormon stresu”.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie jednej poprawnej nazwy hormonu. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Przykładową odpowiedzią jest glukagon, który sprzyja uwalnianiu glukozy z wątroby m.in. przez rozkład glikogenu. Należy podać nazwę konkretnego hormonu, nie opis „hormon podnoszący cukier” ani ogólną kategorię. Insulina działa w przeciwnym kierunku, dlatego nie jest poprawnym przykładem.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za podanie jednej poprawnej nazwy hormonu. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 12.4 — w podstawie programowej. Hormon podnoszący stężenie glukozy we krwi.
- PR:XI.2.5.e — przedstawia antagonistyczne działanie hormonów na przykładzie regulacji poziomu glukozy i wapnia we krwi,
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 12.4
W podstawie programowej
Hormon podnoszący stężenie glukozy we krwi.
- PR:XI.2.5.e — przedstawia antagonistyczne działanie hormonów na przykładzie regulacji poziomu glukozy i wapnia we krwi,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z12-4
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.5.e
Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 12. Układ dokrewny. Zdający: 2) wymienia gruczoły dokrewne, podaje ich lokalizację i przedstawia ich rolę w regulacji procesów życiowych; 5) wyjaśnia mechanizm antagonistycznego działania niektórych hormonów na przy kładzie insuliny i glukagonu […].
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Zagadnienia: Regulacja hormonalna