Podwyższony poziom glukozy w osoczu w przebiegu cukrzycy wpływa na funkcjonowanie układów hormonalnego i wydalniczego.
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały wpływ podwyższonego stężenia glukozy we krwi na funkcjonowanie układów hormonalnego i wydalniczego. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.
Znaczne podwyższenie poziomu glukozy w osoczu wynikające z (nadmiaru / niedoboru)
insuliny przekracza możliwości resorpcji zwrotnej w kanalikach nerkowych, w wyniku czego
nadmiar glukozy jest wydalany z moczem. Zwiększenie osmolarności osocza krwi jest
przyczyną (zmniejszenia / zwiększenia) ilości wazopresyny uwalnianej do krwi oraz
(nasilenia / osłabienia) uczucia pragnienia.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozdziel regulację stężenia glukozy od regulacji gospodarki wodnej. Pierwsza luka dotyczy insuliny, a dwie kolejne odpowiedzi organizmu na wzrost osmolarności.
Podpowiedź 2
Przypomnij sobie, czy insulina podnosi, czy obniża glikemię. Następnie ustal, co organizm powinien zrobić z wodą, gdy płyny ustrojowe stają się bardziej stężone.
Podpowiedź 3
Wazopresyna ogranicza utratę wody z moczem, a pragnienie zwiększa jej pobranie. Wybierz kierunki zmian obu mechanizmów, które przeciwdziałają wzrostowi osmolarności osocza.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Znaczne podwyższenie poziomu glukozy w osoczu wynikające z (nadmiaru / niedoboru) insuliny przekracza możliwości resorpcji zwrotnej w kanalikach nerkowych, w wyniku czego nadmiar glukozy jest wydalany z moczem. Zwiększenie osmolarności osocza krwi jest przyczyną (zmniejszenia / zwiększenia) ilości wazopresyny uwalnianej do krwi oraz (nasilenia / osłabienia) uczucia pragnienia.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – za podkreślenie trzech poprawnych określeń. 1 pkt – za podkreślenie dwóch poprawnych określeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
W zdaniu należy wybrać niedobór insuliny, zwiększenie wydzielania wazopresyny i nasilenie pragnienia. Insulina sprzyja obniżaniu glikemii; jej niedobór może prowadzić do hiperglikemii i przekroczenia zdolności kanalików do odzyskiwania glukozy. Większa osmolarność pobudza mechanizmy zatrzymywania i uzupełniania wody: wazopresyna nasila jej resorpcję, a pragnienie zwiększa jej pobieranie. Utrata glukozy z moczem nie oznacza więc zmniejszonego zapotrzebowania na wodę.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za podkreślenie trzech poprawnych określeń. 1 pkt – za podkreślenie dwóch poprawnych określeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Luka 1 — w podstawie programowej. Insulina, glukoza, wazopresyna i regulacja osmotyczna. Zakres części: Luka 1.
- PR:XI.2.5.e — przedstawia antagonistyczne działanie hormonów na przykładzie regulacji poziomu glukozy i wapnia we krwi,
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
Luka 2 — w podstawie programowej. Insulina, glukoza, wazopresyna i regulacja osmotyczna. Zakres części: Luka 2.
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
- PR:XI.1.6 — przedstawia mechanizmy warunkujące homeostazę (termoregulacja, osmoregulacja, stałość składu płynów ustrojowych, ciśnienie krwi);
Luka 3 — w podstawie programowej. Insulina, glukoza, wazopresyna i regulacja osmotyczna. Zakres części: Luka 3.
- PR:XI.1.6 — przedstawia mechanizmy warunkujące homeostazę (termoregulacja, osmoregulacja, stałość składu płynów ustrojowych, ciśnienie krwi);
Wymagania podstawy programowej
Luka 1
W podstawie programowej
Insulina, glukoza, wazopresyna i regulacja osmotyczna. Zakres części: Luka 1.
- PR:XI.2.5.e — przedstawia antagonistyczne działanie hormonów na przykładzie regulacji poziomu glukozy i wapnia we krwi,
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
Luka 2
W podstawie programowej
Insulina, glukoza, wazopresyna i regulacja osmotyczna. Zakres części: Luka 2.
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
- PR:XI.1.6 — przedstawia mechanizmy warunkujące homeostazę (termoregulacja, osmoregulacja, stałość składu płynów ustrojowych, ciśnienie krwi);
Luka 3
W podstawie programowej
Insulina, glukoza, wazopresyna i regulacja osmotyczna. Zakres części: Luka 3.
- PR:XI.1.6 — przedstawia mechanizmy warunkujące homeostazę (termoregulacja, osmoregulacja, stałość składu płynów ustrojowych, ciśnienie krwi);
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z11
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.5.e | PR:XI.2.4.f | PR:XI.1.6
Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 2. Homeostaza organizmu człowieka. Zdający: 1) przedstawia mechanizmy i narządy odpowiedzialne za utrzymanie wybranych parametrów środowiska wewnętrznego na określonym poziomie (wyjaśnia […] rolę stałości składu płynów ustrojowych, np. stężenia glukozy we krwi […]). 8. Układ wydalniczy. Zdający: 4) przedstawia sposób funkcjonowania nefronu oraz porównuje składniki moczu pierwotnego i ostatecznego. 12. Układ dokrewny. Zdający: 2) wymienia gruczoły dokrewne, podaje ich lokalizację i przedstawia ich rolę w regulacji procesów życiowych.
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Zagadnienia: Podstawowe zasady budowy i funkcjonowania organizmu zwierzęcego | Regulacja hormonalna