Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 10 · maj 2025 · Formuła 2015
Na poniższym schemacie przedstawiono synapsę między neuronem ruchowym a włóknem mięśnia szkieletowego człowieka. W szczelinie synaptycznej znajduje się enzym – acetylocholinesteraza, który rozkłada acetylocholinę do octanu i choliny.

Wytwarzane przez sinice toksyny: anatoksyna-a i guanitoksyna, zaburzają działanie synapsy nerwowo-mięśniowej. Anatoksyna-a naśladuje działanie acetylocholiny – łączy się z receptorami w błonie postsynaptycznej i je aktywuje, jednak w przeciwieństwie do acetylocholiny nie jest degradowana przez acetylocholinesterazę, chociaż wiąże się odwracalnie z jej miejscem aktywnym. Guanitoksyna trwale wiąże się z miejscem aktywnym acetylocholinesterazy i blokuje działanie cząsteczki enzymu.
Aksony neuronów ruchowych docierających do mięśni szkieletowych człowieka są okryte osłonką mielinową.
Na podstawie: D.U. Silverthorn, Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2018;
A. Sierosławska, Anatoksyna-a – chemizm, występowanie, efekty działania, „Kosmos” 61(3), 2012. Schemat: Lecturio GmbH (www.lecturio.com).
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.
Osłonka mielinowa wokół aksonu neuronu ruchowego
| A. | przyśpiesza | przewodzenie potencjału czynnościowego wzdłuż aksonu, ponieważ mielina | 1. | pełni funkcję izolatora elektrycznego, co zapewnia skokowe przewodzenie potencjału czynnościowego między przewężeniami Ranviera. |
| B. | spowalnia | 2. | sprawia, że potencjał czynnościowy jest przewodzony w sposób ciągły – w jego przewodzenie jest zaangażowana błona komórkowa aksonu na całej swojej długości. |
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przypomnij sobie rolę przerw w osłonce mielinowej.
Podpowiedź 2
Porównaj konieczność pobudzania całej błony z odnawianiem potencjału w przewężeniach.
Podpowiedź 3
Połącz izolację elektryczną z przewodzeniem skokowym i jego większą szybkością.
Pokaż odpowiedź
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
A1: mielina izoluje odcinki aksonu, a potencjał czynnościowy jest odnawiany przede wszystkim w przewężeniach Ranviera. Takie skokowe przewodzenie przyśpiesza przekazywanie pobudzenia. Nie oznacza ono „przeskakiwania cząstek neuroprzekaźnika” wewnątrz aksonu ani równoczesnego pobudzenia całej błony.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Wybierz odpowiedź — w podstawie programowej. Mielinizacja a szybkość przewodzenia impulsu. Zakres części: Wybierz odpowiedź.
- PR:XI.2.6.a — wyjaśnia istotę powstawania i przewodzenia impulsu nerwowego; wykazuje związek między budową neuronu a przewodzeniem impulsu nerwowego,
Wybierz drugą część odpowiedzi — w podstawie programowej. Mielinizacja a szybkość przewodzenia impulsu. Zakres części: Wybierz drugą część odpowiedzi.
- PR:XI.2.6.a — wyjaśnia istotę powstawania i przewodzenia impulsu nerwowego; wykazuje związek między budową neuronu a przewodzeniem impulsu nerwowego,
Wymagania podstawy programowej
Wybierz odpowiedź
W podstawie programowej
Mielinizacja a szybkość przewodzenia impulsu. Zakres części: Wybierz odpowiedź.
- PR:XI.2.6.a — wyjaśnia istotę powstawania i przewodzenia impulsu nerwowego; wykazuje związek między budową neuronu a przewodzeniem impulsu nerwowego,
Wybierz drugą część odpowiedzi
W podstawie programowej
Mielinizacja a szybkość przewodzenia impulsu. Zakres części: Wybierz drugą część odpowiedzi.
- PR:XI.2.6.a — wyjaśnia istotę powstawania i przewodzenia impulsu nerwowego; wykazuje związek między budową neuronu a przewodzeniem impulsu nerwowego,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z10-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.6.a
Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 9. Układ nerwowy. Zdający: 3) przedstawia istotę procesu […] przewodzenia impulsu nerwowego.
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek
Zagadnienia: Regulacja nerwowa


