Zadanie 10.2 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 10 · maj 2025 · Formuła 2015

Na poniższym schemacie przedstawiono synapsę między neuronem ruchowym a włóknem mięśnia szkieletowego człowieka. W szczelinie synaptycznej znajduje się enzym – acetylocholinesteraza, który rozkłada acetylocholinę do octanu i choliny.

Synapsa nerwowo-mięśniowa: acetylocholina uwalniana z neuronu wiąże receptor we włóknie mięśniowym. Acetylocholinesteraza rozkłada ją na cholinę i octan.

Wytwarzane przez sinice toksyny: anatoksyna-a i guanitoksyna, zaburzają działanie synapsy nerwowo-mięśniowej. Anatoksyna-a naśladuje działanie acetylocholiny – łączy się z receptorami w błonie postsynaptycznej i je aktywuje, jednak w przeciwieństwie do acetylocholiny nie jest degradowana przez acetylocholinesterazę, chociaż wiąże się odwracalnie z jej miejscem aktywnym. Guanitoksyna trwale wiąże się z miejscem aktywnym acetylocholinesterazy i blokuje działanie cząsteczki enzymu.

Aksony neuronów ruchowych docierających do mięśni szkieletowych człowieka są okryte osłonką mielinową.

Na podstawie: D.U. Silverthorn, Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2018;

A. Sierosławska, Anatoksyna-a – chemizm, występowanie, efekty działania, „Kosmos” 61(3), 2012. Schemat: Lecturio GmbH (www.lecturio.com).

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 10; strona PDF 16
Materiał do zadania 10 · strona PDF 16
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.

Osłonka mielinowa wokół aksonu neuronu ruchowego

A.przyśpieszaprzewodzenie potencjału czynnościowego wzdłuż aksonu, ponieważ mielina1.pełni funkcję izolatora elektrycznego, co zapewnia skokowe przewodzenie potencjału czynnościowego między przewężeniami Ranviera.
B.spowalnia2.sprawia, że potencjał czynnościowy jest przewodzony w sposób ciągły – w jego przewodzenie jest zaangażowana błona komórkowa aksonu na całej swojej długości.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 10.2; strona PDF 17
Zadanie 10.2 · strona PDF 17
Wybierz odpowiedź
Wybierz drugą część odpowiedzi

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przypomnij sobie rolę przerw w osłonce mielinowej.

Podpowiedź 2

Porównaj konieczność pobudzania całej błony z odnawianiem potencjału w przewężeniach.

Podpowiedź 3

Połącz izolację elektryczną z przewodzeniem skokowym i jego większą szybkością.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

A1

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 21
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 21

Zasady oceniania

1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

A1: mielina izoluje odcinki aksonu, a potencjał czynnościowy jest odnawiany przede wszystkim w przewężeniach Ranviera. Takie skokowe przewodzenie przyśpiesza przekazywanie pobudzenia. Nie oznacza ono „przeskakiwania cząstek neuroprzekaźnika” wewnątrz aksonu ani równoczesnego pobudzenia całej błony.

Sprawdź kompletność rozwiązania

1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Powiązanie z obecną podstawą programową:

Wybierz odpowiedź — w podstawie programowej. Mielinizacja a szybkość przewodzenia impulsu. Zakres części: Wybierz odpowiedź.

  • PR:XI.2.6.a — wyjaśnia istotę powstawania i przewodzenia impulsu nerwowego; wykazuje związek między budową neuronu a przewodzeniem impulsu nerwowego,

Wybierz drugą część odpowiedzi — w podstawie programowej. Mielinizacja a szybkość przewodzenia impulsu. Zakres części: Wybierz drugą część odpowiedzi.

  • PR:XI.2.6.a — wyjaśnia istotę powstawania i przewodzenia impulsu nerwowego; wykazuje związek między budową neuronu a przewodzeniem impulsu nerwowego,
Wymagania podstawy programowej

Wybierz odpowiedź

W podstawie programowej

Mielinizacja a szybkość przewodzenia impulsu. Zakres części: Wybierz odpowiedź.

  • PR:XI.2.6.a — wyjaśnia istotę powstawania i przewodzenia impulsu nerwowego; wykazuje związek między budową neuronu a przewodzeniem impulsu nerwowego,

Wybierz drugą część odpowiedzi

W podstawie programowej

Mielinizacja a szybkość przewodzenia impulsu. Zakres części: Wybierz drugą część odpowiedzi.

  • PR:XI.2.6.a — wyjaśnia istotę powstawania i przewodzenia impulsu nerwowego; wykazuje związek między budową neuronu a przewodzeniem impulsu nerwowego,

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z10-2

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:XI.2.6.a

Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 9. Układ nerwowy. Zdający: 3) przedstawia istotę procesu […] przewodzenia impulsu nerwowego.

Działy: Funkcjonowanie zwierząt

Organizmy: człowiek

Zagadnienia: Regulacja nerwowa

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania