Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 7 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Parolist krzaczasty (Zygophyllum dumosum) jest dominującym krzewem na pustyni Negew
w Izraelu. Ten krzew toleruje suszę i wysokie zasolenie – warunki, które powszechnie panują
w ekosystemie pustynnym. Parolist jest bardzo aktywny w okresie deszczowym, kiedy
wytwarza nowe liście i kwiaty. Liście parolistu składają się z pary mięsistych blaszek
liściowych, które są umieszczone na grubym ogonku, pokrytym woskiem. Podczas okresu
suchego blaszki liściowe są zrzucane, ale na krzewie pozostają uśpione, ale żywe, mięsiste
ogonki liściowe. Na początku pory deszczowej wzrasta tempo metabolizmu w ogonkach
liściowych, które utraciły w czasie pory suchej tylko część zgromadzonej wody. Ogonki
liściowe są zrzucane dopiero po dwóch latach wegetacji. Z pąków znajdujących się w kątach
ogonków liściowych rozwijają się nowe łodygi, wraz z nowymi liśćmi.
Na poniższych zdjęciach przedstawiono parolista krzaczastego w okresie deszczowym
(zdjęcie 1.) oraz w okresie suchym (zdjęcie 2.). Oznaczenia: CL – cały liść złożony; BL –
blaszka liściowa; OL – ogonek liściowy; SZ – szypułka kwiatowa.
BL
1
2
CL
OL
OL
SZ
Badacze zmierzyli zawartość wybranych pierwiastków w ogonkach liściowych parolista
krzaczastego w okresie deszczowym i w okresie suchym. Na poniższym wykresie
przedstawiono uśrednione pomiary z czterech prób wraz z odchyleniem standardowym.
2500
zawartość w świeżej masie, μg/g
2000
1500
okres deszczowy
okres suchy
1000
500
0
wapń
sód
siarka
Na podstawie: J. Srinivasan i in., Endophytic Bacteria Colonizing the Petiole of the Desert Plant Zygophyllum
dumosum Boiss: Possible Role in Mitigating Stress, „Plants” 11(4), 2022.
w Izraelu. Ten krzew toleruje suszę i wysokie zasolenie – warunki, które powszechnie panują
w ekosystemie pustynnym. Parolist jest bardzo aktywny w okresie deszczowym, kiedy
wytwarza nowe liście i kwiaty. Liście parolistu składają się z pary mięsistych blaszek
liściowych, które są umieszczone na grubym ogonku, pokrytym woskiem. Podczas okresu
suchego blaszki liściowe są zrzucane, ale na krzewie pozostają uśpione, ale żywe, mięsiste
ogonki liściowe. Na początku pory deszczowej wzrasta tempo metabolizmu w ogonkach
liściowych, które utraciły w czasie pory suchej tylko część zgromadzonej wody. Ogonki
liściowe są zrzucane dopiero po dwóch latach wegetacji. Z pąków znajdujących się w kątach
ogonków liściowych rozwijają się nowe łodygi, wraz z nowymi liśćmi.
Na poniższych zdjęciach przedstawiono parolista krzaczastego w okresie deszczowym
(zdjęcie 1.) oraz w okresie suchym (zdjęcie 2.). Oznaczenia: CL – cały liść złożony; BL –
blaszka liściowa; OL – ogonek liściowy; SZ – szypułka kwiatowa.
BL
1
2
CL
OL
OL
SZ
Badacze zmierzyli zawartość wybranych pierwiastków w ogonkach liściowych parolista
krzaczastego w okresie deszczowym i w okresie suchym. Na poniższym wykresie
przedstawiono uśrednione pomiary z czterech prób wraz z odchyleniem standardowym.
2500
zawartość w świeżej masie, μg/g
2000
1500
okres deszczowy
okres suchy
1000
500
0
wapń
sód
siarka
Na podstawie: J. Srinivasan i in., Endophytic Bacteria Colonizing the Petiole of the Desert Plant Zygophyllum
dumosum Boiss: Possible Role in Mitigating Stress, „Plants” 11(4), 2022.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Podaj jedną cechę fizjologiczną i jedną cechę anatomiczną parolista krzaczastego
stanowiące adaptacje do niedoboru wody oraz wyjaśnij, na czym polega każda z tych
adaptacji.
Cecha fizjologiczna: ...............................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Cecha anatomiczna: ...............................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
stanowiące adaptacje do niedoboru wody oraz wyjaśnij, na czym polega każda z tych
adaptacji.
Cecha fizjologiczna: ...............................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Cecha anatomiczna: ...............................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawne wskazanie cechy fizjologicznej ORAZ cechy anatomicznej parolista
krzaczastego stanowiących adaptacje do życia w warunkach pustynnych, wraz
z wyjaśnieniem, na czym polega każda z tych adaptacji.
1 pkt – za poprawne wskazanie cechy fizjologicznej ALBO cechy anatomicznej parolista
krzaczastego stanowiącej adaptację do życia w warunkach pustynnych, wraz
z wyjaśnieniem, na czym polega ta adaptacja.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Cecha fizjologiczna:
•
Zrzucanie blaszek liściowych w okresie suchym, co ogranicza transpirację podczas
suchego i upalnego okresu.
•
Spowolnienie procesów metabolicznych w okresie suchym, co zmniejsza
zapotrzebowanie rośliny na wodę podczas suszy.
•
Ograniczenie wzrostu i kwitnienia rośliny do okresu deszczowego, w którym dzięki
dostępowi do wody możliwy staje się intensywny przebieg procesów metabolicznych.
•
Intensywne gromadzenie wody w porze deszczowej, co umożliwia przeżycie rośliny
w porze suchej.
Cecha anatomiczna:
•
Mięsiste blaszki i ogonki liściowe świadczą o możliwości gromadzenia w nich wody.
•
Ogonek liściowy jest pokryty woskiem, co ogranicza parowanie wody.
2 pkt – za poprawne wskazanie cechy fizjologicznej ORAZ cechy anatomicznej parolista
krzaczastego stanowiących adaptacje do życia w warunkach pustynnych, wraz
z wyjaśnieniem, na czym polega każda z tych adaptacji.
1 pkt – za poprawne wskazanie cechy fizjologicznej ALBO cechy anatomicznej parolista
krzaczastego stanowiącej adaptację do życia w warunkach pustynnych, wraz
z wyjaśnieniem, na czym polega ta adaptacja.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Cecha fizjologiczna:
•
Zrzucanie blaszek liściowych w okresie suchym, co ogranicza transpirację podczas
suchego i upalnego okresu.
•
Spowolnienie procesów metabolicznych w okresie suchym, co zmniejsza
zapotrzebowanie rośliny na wodę podczas suszy.
•
Ograniczenie wzrostu i kwitnienia rośliny do okresu deszczowego, w którym dzięki
dostępowi do wody możliwy staje się intensywny przebieg procesów metabolicznych.
•
Intensywne gromadzenie wody w porze deszczowej, co umożliwia przeżycie rośliny
w porze suchej.
Cecha anatomiczna:
•
Mięsiste blaszki i ogonki liściowe świadczą o możliwości gromadzenia w nich wody.
•
Ogonek liściowy jest pokryty woskiem, co ogranicza parowanie wody.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z7-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.2.7 | PR:OG.I.3 | PR:OG.III.2
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Rośliny lądowe i wtórnie wodne
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia | Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych