Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 8 · czerwiec 2025 · Formuła 2015
Nicienie należą do zwierząt pseudocelomatycznych. We wnętrzu wora powłokowo- -mięśniowego są rozmieszczone narządy wewnętrzne, a przestrzeń między nimi – pseudoceloma – jest wypełniona płynem.
Na poniższym zdjęciu przedstawiono przykładowego nicienia z gatunku Caenorhabditis elegans.
Nicienie rozmnażają się wyłącznie płciowo, ale u poszczególnych gatunków rozmnażanie płciowe przebiega w odmienny sposób.
Na podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Bezkręgowce, t. 1, cz. 1, Warszawa 2014. Fotografia: B. Goldstein.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Wyjaśnij, na czym polega współdziałanie mięśni i płynu wypełniającego pseudocelomę podczas ruchu nicieni.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zastanów się, o co mogą oprzeć pracę mięśnie zwierzęcia bez twardego szkieletu.
Podpowiedź 2
Płyn jest trudno ściśliwy, a jego ciśnienie nadaje ciału sprężystość.
Podpowiedź 3
Połącz skurcz mięśni z przenoszeniem siły przez płyn i powstawaniem wygięcia ciała.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Skurcz mięśni powoduje zmiany ciśnienia płynu wypełniającego pseudocelomę, co skutkuje ruchem wygięcia ciała.
• Płyn wypełniający pseudocelomę stanowi opór dla pracujących mięśni i pełni funkcję szkieletu przenoszącego siły wytwarzane przez mięśnie.
• Nicienie poruszają się ruchem wijącym, ponieważ na zmianę kurczą się mięśnie po przeciwległych stronach ciała. Aby te skurcze prowadziły do wygięcia ciała, musi być ono odpowiednio sprężyste, a tę cechę zapewnia wysokie ciśnienie płynu w jamie ciała.
• Płyn wypełniający pseudocelomę zapewnia znaczną sprężystość ciała, co ułatwia ruch podczas naprzemiennego skurczu mięśni podłużnych.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie współdziałania, uwzględniające przenoszenie przez płyn pseudocelomatyczny siły generowanej przez mięśnie. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Płyn pseudocelomy tworzy szkielet hydrauliczny: stawia opór skurczom i przenosi wytwarzane przez mięśnie siły. Naprzemienne skurcze mięśni po stronach ciała prowadzą wówczas do jego wyginania. Sam opis „mięśnie się kurczą” pomija konieczny element współdziałania, czyli rolę płynu i jego ciśnienia.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie współdziałania, uwzględniające przenoszenie przez płyn pseudocelomatyczny siły generowanej przez mięśnie. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 8.1 — w podstawie programowej. Współdziałanie mięśni ze szkieletem hydraulicznym.
- PR:XI.2.7.c — analizuje współdziałanie mięśni z różnymi typami szkieletu (hydrauliczny, zewnętrzny, wewnętrzny),
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 8.1
W podstawie programowej
Współdziałanie mięśni ze szkieletem hydraulicznym.
- PR:XI.2.7.c — analizuje współdziałanie mięśni z różnymi typami szkieletu (hydrauliczny, zewnętrzny, wewnętrzny),
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2015-Z8-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.7.c
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 13. Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności życiowych. Zdający: 3) analizuje rolę i współdziałanie układu mięśniowego i różnych typów szkieletu ([…] hydraulicznego) podczas ruchu zwierząt.
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: rozmnażanie
Zagadnienia: Poruszanie się