Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 8 · czerwiec 2025 · Formuła 2015
Nicienie należą do zwierząt pseudocelomatycznych. We wnętrzu wora powłokowo- -mięśniowego są rozmieszczone narządy wewnętrzne, a przestrzeń między nimi – pseudoceloma – jest wypełniona płynem.
Na poniższym zdjęciu przedstawiono przykładowego nicienia z gatunku Caenorhabditis elegans.
Nicienie rozmnażają się wyłącznie płciowo, ale u poszczególnych gatunków rozmnażanie płciowe przebiega w odmienny sposób.
Na podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Bezkręgowce, t. 1, cz. 1, Warszawa 2014. Fotografia: B. Goldstein.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Oceń, w których z opisanych przypadków jest możliwe otrzymanie potomstwa zróżnicowanego genetycznie. Zaznacz T (tak), jeśli jest możliwe otrzymanie zróżnicowanego genetycznie potomstwa, albo N (nie) – jeśli takiej możliwości nie ma.
| 1. | Diploidalny osobnik wytwarza haploidalne plemniki, które zapładniają haploidalne komórki jajowe wytwarzane przez tego samego osobnika. | |
| 2. | U samic niezapłodniona komórka jajowa, która powstała na drodze podziału mitotycznego, rozwija się w zarodek. | |
| 3. | U samic powstające podczas drugiego podziału mejotycznego: komórka jajowa i ciałko kierunkowe, łączą się i tworzą zygotę. |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Nie utożsamiaj rozmnażania jednego osobnika z automatycznym brakiem rekombinacji.
Podpowiedź 2
Wskaż przypadek, w którym powstaniu komórki jajowej nie towarzyszy mejoza.
Podpowiedź 3
Oceń, gdzie możliwe są zmiany zestawień alleli, pamiętając o słowie „możliwe”.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – T, 2. – N, 3. – T.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech przypadków. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch przypadków. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
T, N, T. Samozapłodnienie może dawać różne kombinacje alleli dzięki mejozie i łączeniu gamet. Rozwój komórki jajowej powstałej mitotycznie nie wprowadza opisanej rekombinacji. W trzecim przypadku mejoza może różnicować kombinacje alleli, więc połączenie jej produktów dopuszcza zmienność. Zadanie pyta o możliwość, a nie gwarancję różnorodności w każdej sytuacji.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech przypadków. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch przypadków. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
1. Diploidalny osobnik wytwarza haploidalne plemniki, które zapładniają haploidalne komórki jajowe wytwarzane przez tego samego osobnika. — w podstawie programowej. Sposoby rozmnażania a zmienność genetyczna potomstwa. Zakres części: 1. Diploidalny osobnik wytwarza haploidalne plemniki, które zapładniają haploidalne komórki jajowe wytwarzane przez tego samego osobnika..
- PR:XI.2.9.a — porównuje bezpłciowe i płciowe rozmnażanie zwierząt w aspekcie zmienności genetycznej,
- PR:IV.7 — wyjaśnia znaczenie procesu crossing-over i niezależnej segregacji chromosomów jako źródeł zmienności rekombinacyjnej i różnorodności biologicznej;
2. U samic niezapłodniona komórka jajowa, która powstała na drodze podziału mitotycznego, rozwija się w zarodek. — w podstawie programowej. Sposoby rozmnażania a zmienność genetyczna potomstwa. Zakres części: 2. U samic niezapłodniona komórka jajowa, która powstała na drodze podziału mitotycznego, rozwija się w zarodek..
- PR:XI.2.9.a — porównuje bezpłciowe i płciowe rozmnażanie zwierząt w aspekcie zmienności genetycznej,
- PR:IV.7 — wyjaśnia znaczenie procesu crossing-over i niezależnej segregacji chromosomów jako źródeł zmienności rekombinacyjnej i różnorodności biologicznej;
3. U samic powstające podczas drugiego podziału mejotycznego: komórka jajowa i ciałko kierunkowe, łączą się i tworzą zygotę. — w podstawie programowej. Sposoby rozmnażania a zmienność genetyczna potomstwa. Zakres części: 3. U samic powstające podczas drugiego podziału mejotycznego: komórka jajowa i ciałko kierunkowe, łączą się i tworzą zygotę..
- PR:XI.2.9.a — porównuje bezpłciowe i płciowe rozmnażanie zwierząt w aspekcie zmienności genetycznej,
- PR:IV.7 — wyjaśnia znaczenie procesu crossing-over i niezależnej segregacji chromosomów jako źródeł zmienności rekombinacyjnej i różnorodności biologicznej;
Wymagania podstawy programowej
1. Diploidalny osobnik wytwarza haploidalne plemniki, które zapładniają haploidalne komórki jajowe wytwarzane przez tego samego osobnika.
W podstawie programowej
Sposoby rozmnażania a zmienność genetyczna potomstwa. Zakres części: 1. Diploidalny osobnik wytwarza haploidalne plemniki, które zapładniają haploidalne komórki jajowe wytwarzane przez tego samego osobnika..
- PR:XI.2.9.a — porównuje bezpłciowe i płciowe rozmnażanie zwierząt w aspekcie zmienności genetycznej,
- PR:IV.7 — wyjaśnia znaczenie procesu crossing-over i niezależnej segregacji chromosomów jako źródeł zmienności rekombinacyjnej i różnorodności biologicznej;
2. U samic niezapłodniona komórka jajowa, która powstała na drodze podziału mitotycznego, rozwija się w zarodek.
W podstawie programowej
Sposoby rozmnażania a zmienność genetyczna potomstwa. Zakres części: 2. U samic niezapłodniona komórka jajowa, która powstała na drodze podziału mitotycznego, rozwija się w zarodek..
- PR:XI.2.9.a — porównuje bezpłciowe i płciowe rozmnażanie zwierząt w aspekcie zmienności genetycznej,
- PR:IV.7 — wyjaśnia znaczenie procesu crossing-over i niezależnej segregacji chromosomów jako źródeł zmienności rekombinacyjnej i różnorodności biologicznej;
3. U samic powstające podczas drugiego podziału mejotycznego: komórka jajowa i ciałko kierunkowe, łączą się i tworzą zygotę.
W podstawie programowej
Sposoby rozmnażania a zmienność genetyczna potomstwa. Zakres części: 3. U samic powstające podczas drugiego podziału mejotycznego: komórka jajowa i ciałko kierunkowe, łączą się i tworzą zygotę..
- PR:XI.2.9.a — porównuje bezpłciowe i płciowe rozmnażanie zwierząt w aspekcie zmienności genetycznej,
- PR:IV.7 — wyjaśnia znaczenie procesu crossing-over i niezależnej segregacji chromosomów jako źródeł zmienności rekombinacyjnej i różnorodności biologicznej;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2015-Z8-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.9.a | PR:IV.7
Wymagania historyczne: VI. Genetyka i biotechnologia. 6. Zmienność genetyczna. Zdający: 1) określa źródła zmienności genetycznej ([…] rekombinacja); 4) podaje przykłady zachodzenia rekombinacji genetycznej (mejoza).
Działy: Funkcjonowanie zwierząt | Podziały komórkowe
Organizmy: zwierzęta
Procesy: rozmnażanie
Zagadnienia: Zmienność organizmów