Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 7 · czerwiec 2025 · Formuła 2015
Parolist krzaczasty (Zygophyllum dumosum) jest dominującym krzewem na pustyni Negew w Izraelu. Ten krzew toleruje suszę i wysokie zasolenie – warunki, które powszechnie panują w ekosystemie pustynnym. Parolist jest bardzo aktywny w okresie deszczowym, kiedy wytwarza nowe liście i kwiaty. Liście parolistu składają się z pary mięsistych blaszek liściowych, które są umieszczone na grubym ogonku, pokrytym woskiem. Podczas okresu suchego blaszki liściowe są zrzucane, ale na krzewie pozostają uśpione, ale żywe, mięsiste ogonki liściowe. Na początku pory deszczowej wzrasta tempo metabolizmu w ogonkach liściowych, które utraciły w czasie pory suchej tylko część zgromadzonej wody. Ogonki liściowe są zrzucane dopiero po dwóch latach wegetacji. Z pąków znajdujących się w kątach ogonków liściowych rozwijają się nowe łodygi, wraz z nowymi liśćmi.
Na poniższych zdjęciach przedstawiono parolista krzaczastego w okresie deszczowym (zdjęcie 1.) oraz w okresie suchym (zdjęcie 2.). Oznaczenia: CL – cały liść złożony; BL – blaszka liściowa; OL – ogonek liściowy; SZ – szypułka kwiatowa.
Badacze zmierzyli zawartość wybranych pierwiastków w ogonkach liściowych parolista krzaczastego w okresie deszczowym i w okresie suchym. Na poniższym wykresie przedstawiono uśrednione pomiary z czterech prób.
Na podstawie: J. Srinivasan i in., Endophytic Bacteria Colonizing the Petiole of the Desert Plant Zygophyllum dumosum Boiss: Possible Role in Mitigating Stress, „Plants” 11(4), 2022.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.
Transport jonów z roztworu glebowego do komórek korzenia odbywa się
| A. | na zasadzie osmozy, | ponieważ | 1. | jony muszą przejść przez błony komórkowe, a we wnętrzu komórek jest niższy potencjał wody niż w roztworze glebowym. |
| B. | z udziałem białek przenośnikowych, | 2. | sole mineralne rozpuszczają się w roztworze glebowym i przemieszczają się przez błony komórkowe tak, jak się przemieszcza woda. |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal, czy osmoza oznacza ruch wody, czy ruch wszystkich składników roztworu.
Podpowiedź 2
Jony mają ładunek i napotykają barierę hydrofobowego wnętrza błony.
Podpowiedź 3
Wybierz udział białek błonowych oraz uzasadnienie odnoszące się do przekroczenia błony.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
B1
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
B1: jony przechodzą przez błony z udziałem białek transportujących, a nie przez osmozę. Osmoza dotyczy wody, nie jonów soli mineralnych. Rozpuszczenie soli w wodzie nie oznacza, że jony mogą swobodnie przenikać przez hydrofobową dwuwarstwę lipidową. Trzeba odróżnić transport rozpuszczalnika od transportu substancji rozpuszczonej.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Wybierz odpowiedź — w podstawie programowej. Transport jonów przez błonę komórki korzenia. Zakres części: Wybierz odpowiedź.
- PR:II.3 — rozróżnia rodzaje transportu do i z komórki (dyfuzja prosta i wspomagana, transport aktywny, endocytoza i egzocytoza);
- PR:IX.3.1 — wyjaśnia mechanizmy pobierania oraz transportu wody i soli mineralnych;
Wybierz drugą część odpowiedzi — w podstawie programowej. Transport jonów przez błonę komórki korzenia. Zakres części: Wybierz drugą część odpowiedzi.
- PR:II.3 — rozróżnia rodzaje transportu do i z komórki (dyfuzja prosta i wspomagana, transport aktywny, endocytoza i egzocytoza);
- PR:IX.3.1 — wyjaśnia mechanizmy pobierania oraz transportu wody i soli mineralnych;
Wymagania podstawy programowej
Wybierz odpowiedź
W podstawie programowej
Transport jonów przez błonę komórki korzenia. Zakres części: Wybierz odpowiedź.
- PR:II.3 — rozróżnia rodzaje transportu do i z komórki (dyfuzja prosta i wspomagana, transport aktywny, endocytoza i egzocytoza);
- PR:IX.3.1 — wyjaśnia mechanizmy pobierania oraz transportu wody i soli mineralnych;
Wybierz drugą część odpowiedzi
W podstawie programowej
Transport jonów przez błonę komórki korzenia. Zakres części: Wybierz drugą część odpowiedzi.
- PR:II.3 — rozróżnia rodzaje transportu do i z komórki (dyfuzja prosta i wspomagana, transport aktywny, endocytoza i egzocytoza);
- PR:IX.3.1 — wyjaśnia mechanizmy pobierania oraz transportu wody i soli mineralnych;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2015-Z7-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:II.3 | PR:IX.3.1
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 7. Rośliny – odżywianie się. Zdający: 2) określa sposób pobierania wody i soli mineralnych […].
Działy: Komórka | Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny
Procesy: transport przez błony
Zagadnienia: Gospodarka wodna i odżywianie mineralne roślin