Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 19 · czerwiec 2025 · Formuła 2015
U owczarków australijskich występują dwie główne barwy sierści:
• czarna – warunkowana przez dominujący allel B
• czekoladowa – warunkowana przez recesywny allel b.
Dodatkowo u owczarków australijskich może:
• występować marmurkowanie, polegające na obecności cętkowanych łat na jednolitym tle – warunkowane przez dominujący allel M albo występować umaszczenie jednolite – warunkowane przez recesywny allel m
• występować podpalanie, czyli obecność w niektórych miejscach wstawek rudobrunatnej sierści – warunkowane przez dominujący allel A albo nie występować podpalanie – co jest warunkowane recesywnym allelem a.
Loci trzech genów warunkujących umaszczenie leżą na trzech różnych autosomach.
Na poniższych zdjęciach A–F przedstawiono sześć przykładowych umaszczeń owczarków australijskich.
Na podstawie: Australian Shepherd Health & Genetics Institute, Canine Coat Color Genetics, 2024. Fotografie: A. – M. King; B. – R. Esmati; C. – Naivashu; D. – thehappypuppysite.com;
E. – Kelebdil. Hodowla psów rasowych FCI (kelebdil.weebly.com); F. – S. Crowder.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Na podstawie przedstawionych informacji oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące dziedziczenia umaszczenia u owczarków australijskich są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| 1. | Para psów: heterozygotyczna samica i heterozygotyczny samiec w locus genu A, może mieć szczenięta bez podpaleń. | |
| 2. | Wszystkie szczenięta czekoladowej samicy i czekoladowego samca będą miały umaszczenie czekoladowe. | |
| 3. | Występowanie podpaleń jest cechą niezależną od występowania marmurkowania. |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpisz pierwsze dwa zdania jako krótkie krzyżówki jednego genu.
Podpowiedź 2
Dla trzeciego wróć do informacji o położeniu loci na chromosomach.
Podpowiedź 3
Sprawdź możliwość aa, niezmienność bb i niezależną segregację genów na różnych autosomach.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – P, 2. – P, 3. – P.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Wszystkie trzy oceny to P. Krzyżówka Aa × Aa dopuszcza aa bez podpaleń; bb × bb daje wyłącznie bb o barwie czekoladowej; loci A i M leżą na różnych autosomach, więc w przyjętym modelu dziedziczą się niezależnie. Każde zdanie wymaga innego argumentu, a heterozygotyczność rodziców nie oznacza jednakowych fenotypów całego potomstwa.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
1. Para psów: heterozygotyczna samica i heterozygotyczny samiec w locus genu A , może mieć szczenięta bez podpaleń.
W podstawie programowej
Dziedziczenie genotypów i fenotypów umaszczenia. Zakres części: 1. Para psów: heterozygotyczna samica i heterozygotyczny samiec w locus genu A , może mieć szczenięta bez podpaleń..
- PR:XIV.1.1 — zapisuje i analizuje krzyżówki (w tym krzyżówki testowe) oraz określa prawdopodobieństwo wystąpienia określonych genotypów i fenotypów oraz stosunek fenotypowy w pokoleniach potomnych, w tym cech warunkowanych przez allele wielokrotne;
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
2. Wszystkie szczenięta czekoladowej samicy i czekoladowego samca będą miały umaszczenie czekoladowe.
W podstawie programowej
Dziedziczenie genotypów i fenotypów umaszczenia. Zakres części: 2. Wszystkie szczenięta czekoladowej samicy i czekoladowego samca będą miały umaszczenie czekoladowe..
- PR:XIV.1.1 — zapisuje i analizuje krzyżówki (w tym krzyżówki testowe) oraz określa prawdopodobieństwo wystąpienia określonych genotypów i fenotypów oraz stosunek fenotypowy w pokoleniach potomnych, w tym cech warunkowanych przez allele wielokrotne;
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
3. Występowanie podpaleń jest cechą niezależną od występowania marmurkowania.
W podstawie programowej
Dziedziczenie genotypów i fenotypów umaszczenia. Zakres części: 3. Występowanie podpaleń jest cechą niezależną od występowania marmurkowania..
- PR:XIV.1.1 — zapisuje i analizuje krzyżówki (w tym krzyżówki testowe) oraz określa prawdopodobieństwo wystąpienia określonych genotypów i fenotypów oraz stosunek fenotypowy w pokoleniach potomnych, w tym cech warunkowanych przez allele wielokrotne;
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2015-Z19-1
Organizator: CKE
Działy: Genetyka klasyczna
Procesy: dziedziczenie
Zagadnienia: Dziedziczenie cech