Materiał źródłowy do zadania
U owczarków australijskich występują dwie główne barwy sierści:
• czarna – warunkowana przez dominujący allel B
• czekoladowa – warunkowana przez recesywny allel b.
Dodatkowo u owczarków australijskich może:
• występować marmurkowanie, polegające na obecności cętkowanych łat na jednolitym tle – warunkowane przez dominujący allel M albo występować umaszczenie jednolite – warunkowane przez recesywny allel m
• występować podpalanie, czyli obecność w niektórych miejscach wstawek rudobrunatnej sierści – warunkowane przez dominujący allel A albo nie występować podpalanie – co jest warunkowane recesywnym allelem a.
Loci trzech genów warunkujących umaszczenie leżą na trzech różnych autosomach.
Na poniższych zdjęciach A–F przedstawiono sześć przykładowych umaszczeń owczarków australijskich.
Na podstawie: Australian Shepherd Health & Genetics Institute, Canine Coat Color Genetics, 2024. Fotografie: A. – M. King; B. – R. Esmati; C. – Naivashu; D. – thehappypuppysite.com;
E. – Kelebdil. Hodowla psów rasowych FCI (kelebdil.weebly.com); F. – S. Crowder.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Skrzyżowano parę owczarków australijskich – czekoladową marmurkową samicę z czarnym jednolitym samcem. Każdy z owczarków był heterozygotą w jednym z dwóch loci warunkujących wygląd sierści: B albo M.
Podaj genotypy osobników rodzicielskich z uwzględnieniem genów B oraz M. Wykonaj krzyżówkę genetyczną i na jej podstawie określ prawdopodobieństwo, że urodzone szczenię będzie czekoladowe marmurkowe. Zastosuj oznaczenia alleli podane we wprowadzeniu do zadania.
Genotyp samicy: Genotyp samca:
Krzyżówka genetyczna:
Prawdopodobieństwo, że szczenię będzie czekoladowe marmurkowe: %
Zobacz oryginalny fragment CKE
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Dla każdego rodzica najpierw zapisz genotyp cechy recesywnej widocznej w fenotypie.
Podpowiedź 2
Użyj warunku „heterozygota w jednym locus”, aby uzupełnić drugi gen.
Podpowiedź 3
Rozpisz po dwie gamety i cztery połączenia; poszukaj bb z co najmniej jednym M.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Genotyp samicy: bbMm Genotyp samca: Bbmm Krzyżówka:
| bM | bm | |
|---|---|---|
| Bm | BbMm Bbmm | |
| bm | bbMm bbmm |
Prawdopodobieństwo urodzenia marmurkowego czekoladowego szczenięcia: 25%.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
3 pkt – za poprawne zapisanie genotypów rodziców ORAZ za poprawne zapisanie krzyżówki, ORAZ za właściwe określenie prawdopodobieństwa. 2 pkt – za poprawne zapisanie genotypów rodziców ORAZ za poprawne zapisanie krzyżówki. 1 pkt – za poprawne zapisanie genotypów rodziców. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Samica: bbMm, samiec: Bbmm. Ich gamety to odpowiednio bM, bm oraz Bm, bm, każda z częstością 1/2. Cztery połączenia są jednakowo prawdopodobne; tylko bbMm daje szczenię czekoladowe marmurkowe, więc wynik wynosi 25%. Warunek jednej heterozygoty u każdego rodzica pozwala rozstrzygnąć dominujące fenotypy, które bez niego byłyby niejednoznaczne.
Sprawdź kompletność rozwiązania
3 pkt – za poprawne zapisanie genotypów rodziców ORAZ za poprawne zapisanie krzyżówki, ORAZ za właściwe określenie prawdopodobieństwa. 2 pkt – za poprawne zapisanie genotypów rodziców ORAZ za poprawne zapisanie krzyżówki. 1 pkt – za poprawne zapisanie genotypów rodziców. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 19.2
W podstawie programowej
Krzyżówka dwugenowa i prawdopodobieństwo fenotypu potomstwa.
- PR:XIV.1.1 — zapisuje i analizuje krzyżówki (w tym krzyżówki testowe) oraz określa prawdopodobieństwo wystąpienia określonych genotypów i fenotypów oraz stosunek fenotypowy w pokoleniach potomnych, w tym cech warunkowanych przez allele wielokrotne;
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2015-Z19-2
Organizator: CKE
Działy: Genetyka klasyczna
Organizmy: zwierzęta
Procesy: dziedziczenie
Zagadnienia: Dziedziczenie cech