Zadanie 18.2 — czerwiec 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 18 · czerwiec 2025 · Formuła 2015

Mukopolisacharydoza typu II (MPS II) to rzadka genetyczna choroba metaboliczna. Ta choroba jest dziedziczona w sposób recesywny, sprzężony z płcią. Przyczyną MPS II jest niedobór aktywności sulfatazy-L-iduronianu, jednego z enzymów lizosomalnych. Prowadzi to do zaburzenia rozkładu mukopolisacharydów i do gromadzenia się nierozłożonych substratów, czego konsekwencją stają się patologiczne zmiany w obrębie komórek i tkanek. Choroba ma charakter postępujący i znacznie skraca długość życia. Na MPS II chorują prawie wyłącznie chłopcy. Na poniższym rodowodzie przedstawiono historię rodziny, w której zdiagnozowano MPS II.

Rodowód trzech pokoleń. Jedynym zaznaczonym chorym jest mężczyzna III.4, syn zdrowej pary II.3 i II.4. Pozostali członkowie rodziny, w tym dziadkowie I.1 i I.2, mają symbole niezaczernione.

Osoby chore na MPS II mogą być leczone za pomocą idursulfazy, która jest otrzymywana z hodowli genetycznie zmodyfikowanych komórek ludzkich. Idursulfaza jest substytutem naturalnego enzymu. Terapia polega na dożylnym podawaniu pacjentom idursulfazy, co prowadzi do spowolnienia rozwoju choroby i do złagodzenia jej objawów.

Na podstawie: G.N. Wilson, Hunter Syndrome (Mucopolysaccharidosis II): Diagnosis, Genetic Testing, Treatment, and Referral, „Consultant 360. Multidisciplinary Medical Information Network” 14(5), 2015 (consultant360.com); M. Rachtan, Program The Hunters […], „Puls Medycyny”, 2020 (pulsmedycyny.pl).

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 18; strona PDF 22
Materiał do zadania 18 · strona PDF 22
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Uzasadnij, że terapia MPS II za pomocą idursulfazy nie jest terapią genową. W odpowiedzi porównaj terapię genową do terapii idursulfazą.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 18.2; strona PDF 22
Zadanie 18.2 · strona PDF 22
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Oddziel sposób produkcji substancji od tego, co rzeczywiście podaje się pacjentowi.

Podpowiedź 2

Czy do organizmu trafia informacja genetyczna, czy już gotowe białko?

Podpowiedź 3

Porównaj uzupełnienie enzymu z wprowadzeniem albo zmianą genu w komórkach chorego.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Terapia genowa polega na wprowadzeniu do organizmu chorej osoby prawidłowej wersji zmutowanego genu, a podczas terapii stosowanej u chorych na MPS II chorzy otrzymują jedynie enzym.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 24
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 24

Zasady oceniania

1 pkt – za poprawne uzasadnienie, że terapia z użyciem idursulfazy nie jest terapią genową, odnoszące się do braku wprowadzania do organizmu pacjenta genów lub do braku modyfikacji ekspresji genów. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

Idursulfaza jest gotowym enzymem uzupełniającym brakującą aktywność. Terapia nie dostarcza pacjentowi prawidłowego genu ani nie naprawia jego sekwencji, dlatego jest leczeniem enzymatycznym, nie genowym. Zmodyfikowanie komórek użytych do produkcji leku nie oznacza modyfikowania genów osoby otrzymującej lek.

Sprawdź kompletność rozwiązania

1 pkt – za poprawne uzasadnienie, że terapia z użyciem idursulfazy nie jest terapią genową, odnoszące się do braku wprowadzania do organizmu pacjenta genów lub do braku modyfikacji ekspresji genów. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 18.2

W podstawie programowej

Porównanie terapii enzymatycznej i genowej.

  • PR:XV.11 — przedstawia ogólną zasadę działania terapii genowej;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2015-Z18-2

Organizator: CKE

Działy: Biotechnologia. Podstawy inżynierii genetycznej

Organizmy: człowiek | zwierzęta

Procesy: dziedziczenie

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania