Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 9 · maj 2024 · Formuła 2023
Na poniższym zdjęciu mikroskopowym przedstawiono fragment przekroju poprzecznego przez łodygę lipy (Tilia) o budowie pierwotnej.

Fotografia: A. Fayette, M.S. Reynolds, Berkshire Community College Bioscience Image Library.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Obejrzyj zewnętrzny rząd komórek. Wybierz jedną widoczną cechę: ich ułożenie, grubość zewnętrznych ścian albo warstwę na powierzchni.
Podpowiedź 2
Każdej cesze odpowiada konkretny rodzaj ochrony: przed wnikaniem organizmów, uszkodzeniem mechanicznym albo utratą wody. Wybierz jedną zgodną parę.
Podpowiedź 3
Zapisz zdanie „ponieważ ma…, ogranicza…”. Nie wystarczy zakończyć na „pełni funkcję ochronną” — nazwij skutek danej budowy w odniesieniu do czynnika zewnętrznego.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Tkanka widoczna na zdjęciu pełni funkcje ochronne, ponieważ jej komórki ściśle do siebie przylegają, dzięki czemu do wnętrza łodygi nie wnikają patogeny.
• Komórki tkanki mają zgrubienia zewnętrznych ścian komórkowych, co zapewnia jej odporność mechaniczną.
• Skórka pełni funkcje ochronne, ponieważ pokrywa ją nieprzerwana warstwa kutykuli, a to ogranicza nadmierną utratę wody przez roślinę.
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do znaczenia adaptacyjnego omawianej cechy budowy, np. „Skórka jest pokryta kutikulą, a więc pełni funkcje ochronne”.
Zobacz oryginalny fragment CKE


Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wykazanie, że skórka pełni funkcję ochronną, uwzględniające cechę
budowy, np.: ścisłe przyleganie komórek LUB pokrycie komórek kutikulą, LUB silnie zgrubiałe ściany komórkowe, ORAZ uwzględniające znaczenie adaptacyjne wybranej cechy budowy. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Jednym z poprawnych argumentów jest ścisłe przyleganie komórek skórki, ograniczające wnikanie patogenów do wnętrza łodygi. Można też połączyć widoczne zgrubienie zewnętrznej ściany z odpornością mechaniczną albo ciągłą kutykulę z ograniczeniem parowania. Odpowiedź powinna zawierać dwie części: cechę rzeczywiście widoczną na mikrofotografii oraz wynikającą z niej korzyść ochronną. Samo wyliczenie „kutykula, zgrubienia” nie wykazuje jeszcze, jak tkanka chroni roślinę.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne wykazanie, że skórka pełni funkcję ochronną, uwzględniające cechę
budowy, np.: ścisłe przyleganie komórek LUB pokrycie komórek kutikulą, LUB silnie zgrubiałe ściany komórkowe, ORAZ uwzględniające znaczenie adaptacyjne wybranej cechy budowy. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 9.2 — w podstawie programowej. Związek budowy tkanki okrywającej z funkcją ochronną.
- PR:IX.2.3 — rozpoznaje tkanki roślinne na preparacie mikroskopowym, na schemacie, mikrofotografii, na podstawie opisu i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 9.2
W podstawie programowej
Związek budowy tkanki okrywającej z funkcją ochronną.
- PR:IX.2.3 — rozpoznaje tkanki roślinne na preparacie mikroskopowym, na schemacie, mikrofotografii, na podstawie opisu i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z9-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.2.3
Wymagania historyczne: IX. Różnorodność roślin. 1. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający: 3) rozpoznaje tkanki roślinne […] i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją.
Działy: Różnorodność roślin
Zagadnienia: Rośliny lądowe i wtórnie wodne
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych | Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia

