Zadanie 9.2 — maj 2024 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 9 · maj 2024 · Formuła 2023

Na poniższym zdjęciu mikroskopowym przedstawiono fragment przekroju poprzecznego przez łodygę lipy (Tilia) o budowie pierwotnej.

Mikrofotografia zewnętrznej części organu rośliny. Podpisano komórkę tkanki okrywającej, zewnętrzną ścianę komórkową i komórkę kolenchymy; widoczne są nierównomierne zgrubienia ścian.

Fotografia: A. Fayette, M.S. Reynolds, Berkshire Community College Bioscience Image Library.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 9; strona PDF 13
Materiał do zadania 9 · strona PDF 13
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Wykaż, że tkanka okrywająca przedstawiona na zdjęciu pełni funkcje ochronne. W odpowiedzi uwzględnij jedną cechę budowy tej tkanki widoczną na zdjęciu.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 9.2; strona PDF 13
Zadanie 9.2 · strona PDF 13

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Obejrzyj zewnętrzny rząd komórek. Wybierz jedną widoczną cechę: ich ułożenie, grubość zewnętrznych ścian albo warstwę na powierzchni.

Podpowiedź 2

Każdej cesze odpowiada konkretny rodzaj ochrony: przed wnikaniem organizmów, uszkodzeniem mechanicznym albo utratą wody. Wybierz jedną zgodną parę.

Podpowiedź 3

Zapisz zdanie „ponieważ ma…, ogranicza…”. Nie wystarczy zakończyć na „pełni funkcję ochronną” — nazwij skutek danej budowy w odniesieniu do czynnika zewnętrznego.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Tkanka widoczna na zdjęciu pełni funkcje ochronne, ponieważ jej komórki ściśle do siebie przylegają, dzięki czemu do wnętrza łodygi nie wnikają patogeny.

• Komórki tkanki mają zgrubienia zewnętrznych ścian komórkowych, co zapewnia jej odporność mechaniczną.

• Skórka pełni funkcje ochronne, ponieważ pokrywa ją nieprzerwana warstwa kutykuli, a to ogranicza nadmierną utratę wody przez roślinę.

Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do znaczenia adaptacyjnego omawianej cechy budowy, np. „Skórka jest pokryta kutikulą, a więc pełni funkcje ochronne”.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 14
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 14
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 15
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 15

Zasady oceniania

1 pkt – za poprawne wykazanie, że skórka pełni funkcję ochronną, uwzględniające cechę

budowy, np.: ścisłe przyleganie komórek LUB pokrycie komórek kutikulą, LUB silnie zgrubiałe ściany komórkowe, ORAZ uwzględniające znaczenie adaptacyjne wybranej cechy budowy. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

Jednym z poprawnych argumentów jest ścisłe przyleganie komórek skórki, ograniczające wnikanie patogenów do wnętrza łodygi. Można też połączyć widoczne zgrubienie zewnętrznej ściany z odpornością mechaniczną albo ciągłą kutykulę z ograniczeniem parowania. Odpowiedź powinna zawierać dwie części: cechę rzeczywiście widoczną na mikrofotografii oraz wynikającą z niej korzyść ochronną. Samo wyliczenie „kutykula, zgrubienia” nie wykazuje jeszcze, jak tkanka chroni roślinę.

Sprawdź kompletność rozwiązania

1 pkt – za poprawne wykazanie, że skórka pełni funkcję ochronną, uwzględniające cechę

budowy, np.: ścisłe przyleganie komórek LUB pokrycie komórek kutikulą, LUB silnie zgrubiałe ściany komórkowe, ORAZ uwzględniające znaczenie adaptacyjne wybranej cechy budowy. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Powiązanie z obecną podstawą programową:

Polecenie 9.2 — w podstawie programowej. Związek budowy tkanki okrywającej z funkcją ochronną.

  • PR:IX.2.3 — rozpoznaje tkanki roślinne na preparacie mikroskopowym, na schemacie, mikrofotografii, na podstawie opisu i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją;
Wymagania podstawy programowej

Polecenie 9.2

W podstawie programowej

Związek budowy tkanki okrywającej z funkcją ochronną.

  • PR:IX.2.3 — rozpoznaje tkanki roślinne na preparacie mikroskopowym, na schemacie, mikrofotografii, na podstawie opisu i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z9-2

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:IX.2.3

Wymagania historyczne: IX. Różnorodność roślin. 1. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający: 3) rozpoznaje tkanki roślinne […] i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją.

Działy: Różnorodność roślin

Zagadnienia: Rośliny lądowe i wtórnie wodne

Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych | Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania