Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 9 · maj 2024 · Formuła 2023
Na poniższym zdjęciu mikroskopowym przedstawiono fragment przekroju poprzecznego przez łodygę lipy (Tilia) o budowie pierwotnej.
Fotografia: A. Fayette, M.S. Reynolds, Berkshire Community College Bioscience Image Library.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały budowę łodygi lipy. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.
Na zdjęciu widoczna jest tkanka okrywająca – (skórka / korkowica), powstająca w wyniku
działania (merystemu wierzchołkowego / kambium). Kolenchyma to (żywa / martwa) tkanka
wzmacniająca.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zwróć uwagę na informację „budowa pierwotna”. Rozróżnij pierwotną tkankę okrywającą od wtórnej osłony starszych organów.
Podpowiedź 2
Kambium bierze udział w przyroście wtórnym, a merystem wierzchołkowy w wydłużaniu organu. Następnie przypomnij sobie różnicę między kolenchymą a sklerenchymą.
Podpowiedź 3
W ostatniej luce nie kieruj się samą funkcją wzmacniającą. Kolenchyma wzmacnia rosnące organy dzięki żywym komórkom, podczas gdy typowe dojrzałe komórki sklerenchymy są martwe.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Na zdjęciu widoczna jest tkanka okrywająca – (skórka / korkowica), powstająca w wyniku działania (merystemu wierzchołkowego / kambium). Kolenchyma to (żywa / martwa) tkanka wzmacniająca.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – za podkreślenie poprawnych określeń w trzech nawiasach. 1 pkt – za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Należy wybrać skórkę, merystem wierzchołkowy i żywą tkankę. Materiał przedstawia pierwotną budowę łodygi: okrywa ją epiderma powstająca w rozwoju z pierwotnych merystemów związanych ze wzrostem wierzchołkowym. Korkowica jest wtórną tkanką okrywającą, więc nie pasuje do tego przekroju. Kolenchyma składa się z żywych komórek o nierównomiernie zgrubiałych ścianach; wzmacnia młode, rosnące organy, nie uniemożliwiając ich wydłużania.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za podkreślenie poprawnych określeń w trzech nawiasach. 1 pkt – za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Luka 1 — w podstawie programowej. Tkanki łodygi i wzrost pierwotny. Zakres części: Luka 1.
- PR:IX.2.3 — rozpoznaje tkanki roślinne na preparacie mikroskopowym, na schemacie, mikrofotografii, na podstawie opisu i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją;
Luka 2 — w podstawie programowej. Tkanki łodygi i wzrost pierwotny. Zakres części: Luka 2.
- PR:IX.2.5 — wykazuje związek budowy morfologicznej i anatomicznej (pierwotnej i wtórnej) organów wegetatywnych roślin z pełnionymi przez nie funkcjami;
Luka 3 — w podstawie programowej. Tkanki łodygi i wzrost pierwotny. Zakres części: Luka 3.
- PR:IX.2.3 — rozpoznaje tkanki roślinne na preparacie mikroskopowym, na schemacie, mikrofotografii, na podstawie opisu i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją;
Wymagania podstawy programowej
Luka 1
W podstawie programowej
Tkanki łodygi i wzrost pierwotny. Zakres części: Luka 1.
- PR:IX.2.3 — rozpoznaje tkanki roślinne na preparacie mikroskopowym, na schemacie, mikrofotografii, na podstawie opisu i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją;
Luka 2
W podstawie programowej
Tkanki łodygi i wzrost pierwotny. Zakres części: Luka 2.
- PR:IX.2.5 — wykazuje związek budowy morfologicznej i anatomicznej (pierwotnej i wtórnej) organów wegetatywnych roślin z pełnionymi przez nie funkcjami;
Luka 3
W podstawie programowej
Tkanki łodygi i wzrost pierwotny. Zakres części: Luka 3.
- PR:IX.2.3 — rozpoznaje tkanki roślinne na preparacie mikroskopowym, na schemacie, mikrofotografii, na podstawie opisu i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z9-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.2.3 | PR:IX.2.5
Wymagania historyczne: IX. Różnorodność roślin. 1. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający: 3) rozpoznaje tkanki roślinne na […] mikrofotografii […].
Działy: Różnorodność roślin
Zagadnienia: Rośliny lądowe i wtórnie wodne
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych