Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 10 · maj 2024 · Formuła 2023
W czasie ewolucji powstają nowe cechy zwiększające możliwości adaptacyjne organizmów. Poniżej przedstawiono drzewo filogenetyczne kręgowców, a literą X oznaczono pojawienie się w ich historii ewolucyjnej pewnej nowej cechy.
Na podstawie: N.A. Campbell, Biologia, Poznań 2014.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Na drzewie filogenetycznym literą X oznaczono wykształcenie
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj, które grupy odgałęziły się przed X, a które dziedziczą cechę od przodka zaznaczonego za X. Nie wybieraj cechy tylko jednego z późniejszych taksonów.
Podpowiedź 2
Szukana cecha łączy ssaki, gady i ptaki, a odróżnia je w tym porównaniu od płazów. Przypomnij sobie przystosowania rozrodu do środowiska lądowego.
Podpowiedź 3
Odrzuć gruczoły mleczne, ponieważ nie występują u ptaków i gadów. Odrzuć też cechy obecne już u płazów. Pozostała cecha dotyczy ochrony i środowiska rozwoju zarodka.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
B
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Literą X zaznaczono wykształcenie błon płodowych, więc poprawna jest odpowiedź B. Cecha ta pojawia się po oddzieleniu linii płazów, a przed rozdzieleniem ssaków i pozostałych owodniowców. Wspólna cecha potomków tego przodka musi obejmować obie te linie. Gruczoły mleczne dotyczą tylko ssaków, natomiast kończyny typu lądowego i płuca występują także we wcześniej oddzielonych grupach. Najważniejsze jest więc położenie cechy względem węzłów drzewa.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 10.1 — w podstawie programowej. Cecha ewolucyjna wskazana na drzewie kręgowców.
- PR:X.1 — rozróżnia zwierzęta dwuwarstwowe i trójwarstwowe; owodniowce i bezowodniowce; łożyskowe i bezłożyskowe; skrzelodyszne i płucodyszne; zmiennocieplne i stałocieplne; na podstawie drzewa filogenetycznego wykazuje pokrewieństwo między grupami zwierząt;
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 10.1
W podstawie programowej
Cecha ewolucyjna wskazana na drzewie kręgowców.
- PR:X.1 — rozróżnia zwierzęta dwuwarstwowe i trójwarstwowe; owodniowce i bezowodniowce; łożyskowe i bezłożyskowe; skrzelodyszne i płucodyszne; zmiennocieplne i stałocieplne; na podstawie drzewa filogenetycznego wykazuje pokrewieństwo między grupami zwierząt;
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z10-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:X.1 | PR:OG.III.2
Wymagania historyczne: X. Różnorodność zwierząt. Zdający: 1) rozróżnia zwierzęta […] owodniowce i bezowodniowce […]; na podstawie drzewa filogenetycznego wykazuje pokrewieństwo między grupami zwierząt; 3) wymienia cechy pozwalające na rozróżnienie ryb, płazów, gadów, ssaków i ptaków […].
Działy: Różnorodność zwierząt
Procesy: ewolucja
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia