Zadanie 3.3 — maj 2024 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 3 · maj 2024 · Formuła 2023

Bioluminescencja to zdolność żywych komórek do emisji promieniowania w zakresie światła widzialnego. Występuje u wielu owadów. Przykładowo: duże drapieżne samice tropikalnych świetlików Photuris lugubris wykształciły umiejętność wabienia swoich ofiar – małych samców świetlików Photinus palaciosi – poprzez imitację charakterystycznego wzoru sygnałów świetlnych wysyłanych przez samice Photinus palaciosi.

Bioluminescencja świetlików jest wynikiem reakcji utleniania lucyferyny z udziałem enzymu – lucyferazy. Aby ta reakcja mogła zajść, niezbędna okazuje się również obecność ATP. Poniżej przedstawiono równanie reakcji.

Ilustracja do materiału źródłowego

U świetlików ta reakcja zachodzi w wyspecjalizowanych narządach ulokowanych w segmentach odwłokowych i jest regulowana przez dopływ tlenu do świecących komórek.

Lucyferynę i lucyferazę świetlika wykorzystuje się do wykrywania mikroorganizmów w różnych próbkach. Takie testy stosuje się w ocenie czystości, np. powierzchni szpitalnych i okazów muzealnych.

Na podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Stawonogi, Warszawa 2013;

K. Pajor i in., Bioluminescencja jako narzędzie w biologii molekularnej,

„Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej” 71, 2017.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 3; strona PDF 6
Materiał do zadania 3 · strona PDF 6
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Podaj nazwę tego narządu układu oddechowego świetlików, który odpowiada za doprowadzenie tlenu bezpośrednio do komórek ich ciała.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 3.3; strona PDF 7
Zadanie 3.3 · strona PDF 7

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

tracheole

Uwagi: Uznaje się odpowiedź „tchawki”. Nie uznaje się odpowiedzi „tchawki powietrzne”.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 6
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 6

Zasady oceniania

1 pkt – za podanie poprawnej nazwy. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 3.3

W podstawie programowej

Tchawki owada dostarczające tlen do komórek.

  • PR:XI.2.3.c — podaje przykłady narządów wymiany gazowej, wskazując grupy zwierząt, u których występują,

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z3-3

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:XI.2.3.c

Wymagania historyczne: XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający: c) podaje przykłady narządów wymiany gazowej, wskazując grupy zwierząt, u których występują.

Działy: Funkcjonowanie zwierząt

Organizmy: zwierzęta

Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie

Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania