Zadanie 3.2 — maj 2024 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony2 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 3 · maj 2024 · Formuła 2023

Bioluminescencja to zdolność żywych komórek do emisji promieniowania w zakresie światła widzialnego. Występuje u wielu owadów. Przykładowo: duże drapieżne samice tropikalnych świetlików Photuris lugubris wykształciły umiejętność wabienia swoich ofiar – małych samców świetlików Photinus palaciosi – poprzez imitację charakterystycznego wzoru sygnałów świetlnych wysyłanych przez samice Photinus palaciosi.

Bioluminescencja świetlików jest wynikiem reakcji utleniania lucyferyny z udziałem enzymu – lucyferazy. Aby ta reakcja mogła zajść, niezbędna okazuje się również obecność ATP. Poniżej przedstawiono równanie reakcji.

Ilustracja do materiału źródłowego

U świetlików ta reakcja zachodzi w wyspecjalizowanych narządach ulokowanych w segmentach odwłokowych i jest regulowana przez dopływ tlenu do świecących komórek.

Lucyferynę i lucyferazę świetlika wykorzystuje się do wykrywania mikroorganizmów w różnych próbkach. Takie testy stosuje się w ocenie czystości, np. powierzchni szpitalnych i okazów muzealnych.

Na podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Stawonogi, Warszawa 2013;

K. Pajor i in., Bioluminescencja jako narzędzie w biologii molekularnej,

„Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej” 71, 2017.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 3; strona PDF 6
Materiał do zadania 3 · strona PDF 6
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały wykorzystanie lucyferyny i lucyferazy. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.

Testy wykorzystujące lucyferynę i lucyferazę świetlików w wykrywaniu mikroorganizmów

opierają się na założeniu, że (AMP / ATP) jest związkiem chemicznym wytwarzanym

w procesie oddychania komórkowego, którego stężenie (wzrasta / spada) wraz ze wzrostem

liczby mikroorganizmów znajdujących się w danej próbce. O wykryciu bakterii świadczy

(ustanie / wystąpienie) bioluminescencji.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 3.2; strona PDF 6
Zadanie 3.2 · strona PDF 6
Luka 1
Luka 2
Luka 3

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Testy wykorzystujące lucyferynę i lucyferazę świetlików w wykrywaniu mikroorganizmów opierają się na założeniu, że (AMP / ATP) jest związkiem chemicznym wytwarzanym w procesie oddychania komórkowego, którego stężenie (wzrasta / spada) wraz ze wzrostem liczby mikroorganizmów znajdujących się w danej próbce. O wykryciu bakterii świadczy (ustanie / wystąpienie) bioluminescencji.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 6
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 6

Zasady oceniania

2 pkt – za podkreślenie poprawnych określeń w trzech nawiasach. 1 pkt – za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 3.2

W podstawie programowej

ATP i interpretacja opisanego testu bioluminescencji.

  • PR:III.2.1 — wykazuje związek budowy ATP z jego rolą biologiczną;
  • PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z3-2

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:III.2.1 | PR:OG.III.2

Wymagania historyczne: III. Energia i metabolizm. 2. Przenośniki energii oraz protonów i elektronów w komórce. Zdający: 1) wykazuje związek budowy ATP z jego rolą biologiczną.

Działy: Energia i metabolizm

Organizmy: bakterie | zwierzęta

Procesy: oddychanie komórkowe

Zagadnienia: Przenośniki energii oraz protonów i elektronów w komórce

Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania