Materiał źródłowy do zadania
Ekspresja informacji genetycznej u eukariontów składa się z trzech etapów: z transkrypcji, z obróbki potranskrypcyjnej i z translacji.
Na poniższym schemacie przedstawiono w uproszczony sposób fragment sekwencji nukleotydowej nici matrycowej DNA. Kolorem pomarańczowym zaznaczono sekwencję promotorową, a kolorem niebieskim – introny. Sekwencje nukleotydowe eksonów ujęto w ramki.
Podaj sekwencję aminokwasową kodowaną przez pierwszy ekson przedstawionego genu. Odpowiedź zapisz od końca aminowego do końca karboksylowego, z wykorzystaniem pełnych nazw aminokwasów lub ich oznaczeń trójliterowych.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wybierz wyłącznie wskazany ekson, a następnie przepisz jego sekwencję na komplementarne mRNA. Nie odczytuj aminokwasów bezpośrednio z nici matrycowej DNA.
Podpowiedź 2
Podziel mRNA na cztery kolejne triplety, rozpoczynając od strony 5′. Każdy odszukaj w tabeli kodu genetycznego jako kodon RNA, z U zamiast T.
Podpowiedź 3
Zachowaj kolejność kodonów w zapisie aminokwasów od końca N do C. Sprawdź szczególnie rozróżnienie alaniny i cysteiny oraz nie dodawaj oznaczeń 5′ i 3′ do gotowego peptydu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• metionina, prolina, alanina, cysteina
• Met-Pro-Ala-Cys
• met pro ala cys
Uwagi: Uznaje się odpowiedzi zapisane z wykorzystaniem kodów IUPAC: MPAC. Nie uznaje się odpowiedzi zapisanych z błędną orientacją łańcucha lub błędnym oznaczeniem jego końców, np.:
➢ C Met-Pro-Ala-Cys N ➢ Cys-Ala-Pro-Met ➢ 5′ Met-Pro-Ala-Cys 3′.
Dopuszcza się odpowiedź: C Cys-Ala-Pro-Met N.
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie poprawnej sekwencji aminokwasowej pierwszego eksonu. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Pierwszy zaznaczony ekson nici matrycowej ma sekwencję TACGGGCGCACA. Odpowiada mu mRNA 5′ AUG CCC GCG UGU 3′. Odczyt kodonów daje kolejno metioninę, prolinę, alaninę i cysteinę, czyli Met–Pro–Ala–Cys. Jest to zapis od końca aminowego do karboksylowego. Oznaczenia 5′ i 3′ dotyczą kwasów nukleinowych, a nie końców łańcucha białkowego, dlatego nie należy nimi opisywać sekwencji aminokwasów.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za podanie poprawnej sekwencji aminokwasowej pierwszego eksonu. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 18.2
W podstawie programowej
Kod genetyczny i kierunek syntezy peptydu.
- PR:XIII.4 — przedstawia cechy kodu genetycznego;
- PR:XIII.5 — opisuje proces translacji i przedstawia znaczenie modyfikacji potranslacyjnej białek;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z18-2
Organizator: CKE
Działy: Ekspresja informacji genetycznej
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych