Zadanie 18.1 — maj 2024 — Formuła 2023 – Centrum Edukacji “Dlaczego?” – korepetycje, matura, egzamin ósmoklasisty, nauka Gdańsk

Formuła 2023rozszerzony1 pkt

Materiał źródłowy do zadania

Ekspresja informacji genetycznej u eukariontów składa się z trzech etapów: z transkrypcji, z obróbki potranskrypcyjnej i z translacji.

Na poniższym schemacie przedstawiono w uproszczony sposób fragment sekwencji nukleotydowej nici matrycowej DNA. Kolorem pomarańczowym zaznaczono sekwencję promotorową, a kolorem niebieskim – introny. Sekwencje nukleotydowe eksonów ujęto w ramki.

Fragment nici DNA zapisanej od 3′ do 5′. Kolorem wyróżniono sekwencje TATTA, CACACT i ACTCTC, a ramkami trzy odcinki pozostałej sekwencji.

Jaką sekwencję nukleotydową będzie miał fragment dojrzałego mRNA transkrybowany na podstawie przedstawionej nici matrycowej? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. 5′ UAUUAUACUGCUACGGGCGCACAACGUAUGCCAUGACAAUU 3′
B. 5′ AUAAUAUGACGAUGCCCGCGUGUUGCAUACGGUACUGUUAA 3′
C. 5′ AUGACGAUGCCCGCGUGUGUGUGAUGCAUACGGUAC 3′
D. 5′ AUGACGAUGCCCGCGUGUUGCAUACGGUACUGUUAA 3′

Wybierz odpowiedź

A. 5′ UAUUAUACUGCUACGGGCGCACAACGUAUGCCAUGACAAUU 3′ B. 5′ AUAAUAUGACGAUGCCCGCGUGUUGCAUACGGUACUGUUAA 3′ C. 5′ AUGACGAUGCCCGCGUGUGUGUGAUGCAUACGGUAC 3′ D. 5′ AUGACGAUGCCCGCGUGUUGCAUACGGUACUGUUAA 3′

Rozwiązane Do powtórki

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wykonaj dwa osobne kroki: zapisz RNA komplementarny do nici matrycowej, a potem uwzględnij dojrzewanie transkryptu. Promotor nie jest częścią przepisywanego mRNA.

Podpowiedź 2

Stosuj pary DNA–RNA: A–U, T–A, G–C i C–G. Zapisuj powstającą nić 5′→3′, ponieważ nić matrycowa została podana w przeciwnym kierunku.

Podpowiedź 3

Odrzuć wariant zawierający przepisany promotor oraz wariant zachowujący niebieski intron. Sprawdź też dalszą część transkryptu po połączeniu fragmentów, a nie tylko pierwszy triplet.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania

1 pkt – za wybór poprawnej odpowiedzi. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Poprawna jest odpowiedź D: 5′ AUGACGAUGCCCGCGUGUUGCAUACGGUACUGUUAA 3′. RNA powstaje komplementarnie do nici matrycowej odczytywanej 3′→5′, z uracylem zamiast tyminy. Z dojrzałego transkryptu usunięto zaznaczone niebiesko introny; nie przepisuje się również pomarańczowej sekwencji promotorowej. Wariant A nie stosuje prawidłowo komplementarności, B obejmuje sekwencję odpowiadającą promotorowi, a C zachowuje odcinek intronu i nie odtwarza właściwego połączenia dalszych fragmentów.

Sprawdź kompletność rozwiązania

1 pkt – za wybór poprawnej odpowiedzi. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 18.1

W podstawie programowej

Transkrypcja i skład dojrzałego mRNA.

PR:XIII.2 — opisuje proces transkrypcji, z uwzględnieniem roli polimerazy RNA;
PR:XIII.3 — opisuje proces obróbki potranskrypcyjnej u organizmów eukariotycznych;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z18-1

Organizator: CKE

Działy: Ekspresja informacji genetycznej

Organizmy: zwierzęta

Procesy: ekspresja genów

Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania