Materiał źródłowy do zadania
Na poniższym schemacie przedstawiono budowę przestrzenną cząsteczki tRNA.
Na podstawie: pdb101.rcsb.org
Określ funkcję pełnioną przez ramię akceptorowe oraz funkcję pełnioną przez antykodon cząsteczki tRNA.
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozdziel dwie funkcje tRNA: przeniesienie aminokwasu i rozpoznanie miejsca jego włączenia w białko. Każda jest związana z inną częścią cząsteczki.
Podpowiedź 2
Nazwa ramienia akceptorowego wskazuje miejsce przyjęcia określonego składnika. Antykodon natomiast musi oddziaływać z innym kwasem nukleinowym obecnym podczas translacji.
Podpowiedź 3
Przy antykodonie zapisz wprost komplementarne łączenie z kodonem mRNA. Przy ramieniu wskaż przyłączenie aminokwasu, zamiast ogólnie opisywać całe tRNA jako transporter.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Ramię akceptorowe – przyłączanie właściwego/specyficznego aminokwasu. Antykodon – łączenie się z właściwym/odpowiednim kodonem.
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieuwzględniających specyficznego oddziaływania tRNA z mRNA, np. „Antykodon – umożliwia odczytanie informacji genetycznej”, „Antykodon – zawiera informację o przyłączonym aminokwasie”.
Zasady oceniania
2 pkt – za określenie poprawnej funkcji ramienia akceptorowego, polegającej na przyłączeniu
odpowiedniego aminokwasu ORAZ określenie poprawnej funkcji antykodonu, polegającej na parowaniu się z odpowiednim kodonem. 1 pkt – za określenie poprawnej funkcji ramienia akceptorowego ALBO określenie poprawnej
funkcji antykodonu. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Ramię akceptorowe jest miejscem przyłączenia właściwego aminokwasu do tRNA, przy końcu 3′. Antykodon wiąże się komplementarnie z odpowiednim kodonem mRNA w rybosomie. W ten sposób tRNA łączy informację zapisaną w sekwencji nukleotydów z doborem aminokwasu do powstającego białka. Sam zwrot „odczytywanie informacji” jest zbyt ogólny — trzeba wskazać konkretną interakcję antykodonu z kodonem, odrębną od przyłączenia aminokwasu.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za określenie poprawnej funkcji ramienia akceptorowego, polegającej na przyłączeniu
odpowiedniego aminokwasu ORAZ określenie poprawnej funkcji antykodonu, polegającej na parowaniu się z odpowiednim kodonem. 1 pkt – za określenie poprawnej funkcji ramienia akceptorowego ALBO określenie poprawnej
funkcji antykodonu. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Ramię akceptorowe
W podstawie programowej
Ramię akceptorowe i antykodon w translacji. Zakres części: Ramię akceptorowe.
- PR:XIII.5 — opisuje proces translacji i przedstawia znaczenie modyfikacji potranslacyjnej białek;
Antykodon
W podstawie programowej
Ramię akceptorowe i antykodon w translacji. Zakres części: Antykodon.
- PR:XIII.5 — opisuje proces translacji i przedstawia znaczenie modyfikacji potranslacyjnej białek;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z17-2
Organizator: CKE
Działy: Ekspresja informacji genetycznej
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia