Materiał źródłowy do zadania
Roztocza (Acari) są przystosowane do różnych środowisk: żyją w glebie, w kurzu – na przedmiotach lub w powietrzu, w strefie przybrzeżnej środowisk słodkowodnych, a nawet w gorących źródłach. Niektóre mogą przenosić choroby lub być szkodnikami magazynów. Alergeny pochodzące od roztocza kurzu domowego są jedną z najczęstszych przyczyn chorób alergicznych.
Poniższe zdjęcie spod skaningowego mikroskopu elektronowego (SEM) przedstawia
Na podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Stawonogi, Warszawa 2013. Fotografia: Agricultural Research Service, United States Department of Agriculture.
Określ gromadę stawonogów, do której należy B. phoenicis. Odpowiedź uzasadnij, podając jedną widoczną na zdjęciu cechę budowy świadczącą o przynależności tego gatunku do wybranej gromady.
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Policz odnóża kroczne, rozpatrując osobno prawą i lewą stronę ciała. Nie doliczaj automatycznie wszystkich krótkich przydatków przy przednim końcu.
Podpowiedź 2
Porównaj wynik z liczbą nóg typową dla owadów i pajęczaków. Zadanie wymaga nazwy węższej grupy niż cały typ stawonogów.
Podpowiedź 3
Połącz nazwę gromady z czterema parami widocznych odnóży. Nie uzasadniaj rozpoznania strukturą, której nie da się wskazać na przedstawionej fotografii.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Gromada stawonogów: pajęczaki Cecha budowy: cztery pary / osiem odnóży krocznych / nóg / odnóży lokomotorycznych
• Gromada stawonogów: Arachnida Cecha budowy: nogogłaszczki / pedipalpy
Uwagi: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do szczękoczułków (chelicer), ponieważ nie są one widoczne na fotografii. Dopuszcza się w przypadku cechy budowy odpowiedzi odnoszące się do czterech par odnóży tułowiowych lub odnóży pochodzenia tułowiowego. Dopuszcza się w przypadku nazwy gromady podanie nazwy podtypu „szczękoczułkowce” („szczękoczułkopodobne”, „szczękoczułkokształtne”, „Chelicerata”).
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne określenie gromady (pajęczaki) ORAZ za podanie jednej widocznej na
zdjęciu cechy budowy świadczącej o przynależności do pajęczaków. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
B. phoenicis należy do pajęczaków. Na fotografii widać cztery pary odnóży krocznych, czyli osiem nóg, co uzasadnia to rozpoznanie. Należy odróżnić nogi od krótszych przydatków w okolicy aparatu gębowego. Odpowiedź ma opierać się na cechach widocznych na zdjęciu, dlatego powołanie się na niewidoczne szczękoczułki nie realizuje wymogu. Sama nazwa „stawonogi” jest zbyt szeroka wobec pytania o gromadę.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne określenie gromady (pajęczaki) ORAZ za podanie jednej widocznej na
zdjęciu cechy budowy świadczącej o przynależności do pajęczaków. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Gromada stawonogów
W podstawie programowej
Identyfikacja pajęczaka po cechach budowy. Zakres części: Gromada stawonogów.
- PR:X.3 — wymienia cechy pozwalające na rozróżnienie parzydełkowców, płazińców, nicieni, pierścienic, mięczaków, stawonogów (skorupiaków, pajęczaków i owadów) i szkarłupni;
Cecha budowy
W podstawie programowej
Identyfikacja pajęczaka po cechach budowy. Zakres części: Cecha budowy.
- PR:X.3 — wymienia cechy pozwalające na rozróżnienie parzydełkowców, płazińców, nicieni, pierścienic, mięczaków, stawonogów (skorupiaków, pajęczaków i owadów) i szkarłupni;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z14-1
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność zwierząt
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia