Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 13 · maj 2024 · Formuła 2023
Jod jest niezbędnym składnikiem diety. Ten pierwiastek wchodzi w skład hormonów tarczycy. W razie długotrwałego niedoboru jodu w pożywieniu dochodzi do wzrostu wydzielania z przysadki mózgowej hormonu tyreotropowego (TSH).
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Podaj nazwę przykładowego ludzkiego hormonu zawierającego jod.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Materiał wskazuje gruczoł, którego hormony wymagają jodu. Oddziel hormony tego gruczołu od hormonu przysadki pobudzającego jego wydzielanie.
Podpowiedź 2
Oznaczenia T₃ i T₄ odpowiadają związkom różniącym się liczbą atomów jodu. Przypomnij sobie pełną nazwę przynajmniej jednego z nich.
Podpowiedź 3
Możesz podać tyroksynę albo trijodotyroninę. Upewnij się, że nie wpisujesz TSH lub samej tyroniny, bo nie są one poprawnym przykładem jodowanego hormonu tarczycy.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• tyroksyna / tetrajodotyronina / T4
• trijodotyronina / trójjodotyronina / T3
• jodotyronina
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi „tyronina”, ponieważ ten związek nie zawiera jodu.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie poprawnej nazwy przykładowego ludzkiego hormonu zawierającego jod. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Przykładem jest tyroksyna, czyli tetrajodotyronina T₄. Zawiera cztery atomy jodu, a drugi poprawny przykład — trijodotyronina T₃ — trzy. Oba hormony tarczycy uczestniczą w regulacji metabolizmu. TSH pobudza tarczycę do pracy, lecz samo nie jest hormonem zawierającym jod. Sama nazwa „tyronina” również nie spełnia warunku, ponieważ nie wskazuje jodowanej cząsteczki hormonu.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za podanie poprawnej nazwy przykładowego ludzkiego hormonu zawierającego jod. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 13.1 — w podstawie programowej. Jod w hormonach tarczycy.
- PR:I.1.2 — przedstawia znaczenie biologiczne wybranych mikroelementów (Fe, I, F);
- PR:XI.2.5.b — podaje lokalizacje gruczołów dokrewnych człowieka i wymienia nazwy hormonów przez nie produkowanych,
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 13.1
W podstawie programowej
Jod w hormonach tarczycy.
- PR:I.1.2 — przedstawia znaczenie biologiczne wybranych mikroelementów (Fe, I, F);
- PR:XI.2.5.b — podaje lokalizacje gruczołów dokrewnych człowieka i wymienia nazwy hormonów przez nie produkowanych,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z13-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.1.2 | PR:XI.2.5.b
Wymagania historyczne: I. Chemizm życia. 1. Składniki nieorganiczne. Zdający: 2) przedstawia znaczenie biologiczne wybranych mikroelementów [jod]. XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 5) Regulacja hormonalna. Zdający: b) podaje lokalizacje gruczołów dokrewnych człowieka i wymienia hormony przez nie produkowane.
Działy: Chemizm życia | Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek
Zagadnienia: Składniki nieorganiczne | Regulacja hormonalna
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia