Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 8 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Dobór płciowy jest szczególnym przypadkiem doboru naturalnego, który wynika z konkurencji o partnera płciowego. W sytuacji, gdy w populacji jest dostatecznie duża liczba samców, konkurują one między sobą o samicę, a ta może wybierać samców na podstawie ich określonych cech.
U niektórych owadów samce mogą w czasie zalotów dostarczać samicy pożywienie, co określane jest jako „karmienie godowe”. Samica wojsiłki (Hylobittacus apicalis) zezwala samcowi na kopulację tylko wtedy, gdy ten przyniesie jej odpowiednio dużego stawonoga, którego będzie mogła w tym czasie zjeść. Samice w okresie godowym rzadko polują samodzielnie – polegają głównie na „ofiarach godowych” dostarczanych przez samce przed kopulacją. Sukces reprodukcyjny samicy jest ograniczony liczbą jaj, które może ona złożyć, co zależy m.in. od stanu fizjologicznego owada. Średnia liczba jaj składanych przez samicę wynosi 14 dziennie (w 4 cyklach). Ani samica, ani samiec wojsiłki nie wykazują opieki rodzicielskiej.
Na poniższych wykresach przedstawiono wyniki obserwacji kopulacji H. apicalis.
Na podstawie: J.R. Krebs i in., An Introduction to Behavioural Ecology, Hoboken 2012.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Określ, czy wielkość zdobyczy godowej przynoszonej przez samca H. apicalis wpływa na szansę przekazania przez niego swoich genów kolejnemu pokoleniu. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do przedstawionych wyników badania.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj osobno wpływ rozmiaru zdobyczy na czas kopulacji oraz związku czasu kopulacji z liczbą przekazanych plemników. Wspólną zmienną obu wykresów jest czas.
Podpowiedź 2
Samica je podczas kopulacji. Rozważ, jak długo trwa jedzenie niewielkiej i większej ofiary oraz dlaczego ta różnica ma znaczenie dla przekazywania plemników.
Podpowiedź 3
Połącz trzy ogniwa: większa zdobycz, dłuższa kopulacja, więcej przekazanych plemników. Dopiero ostatnie ogniwo powiąż z większą szansą zapłodnienia i przekazania genów samca potomstwu.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Wielkość zdobyczy godowej wpływa na szanse przekazania przez samca swoich genów kolejnemu pokoleniu, ponieważ
• większa zdobycz godowa zapewnia dłuższy czas trwania kopulacji i zwiększa szanse
na przekazanie samicy większej liczby plemników, zawierających materiał genetyczny samca.
• mały rozmiar zdobyczy godowej oferowanej samicy przez samca sprawia, że czas
kopulacji jest na tyle krótki, że samicy zostaje przekazana mała liczba plemników.
• zbyt mała zdobycz godowa powoduje, że czas kopulacji jest zbyt krótki (poniżej 5 minut),
aby przekazać samicy plemniki, więc nie ma szansy na przekazanie potomstwu genów samca.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za określenie, że wielkość zdobyczy godowej wpływa na szansę przekazania przez
samca swoich genów kolejnemu pokoleniu, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do zależności między wielkością zdobyczy godowej a czasem trwania kopulacji, od której zależy liczba plemników przekazanych samicy. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Wielkość zdobyczy godowej wpływa na szansę przekazania genów samca potomstwu. Większa zdobycz pozwala samicy dłużej jeść, a samcowi dłużej kopulować. Drugi wykres pokazuje, że dłuższej kopulacji towarzyszy przekazanie większej liczby plemników, zwiększające szansę zapłodnienia. Szczególnie mała zdobycz może skrócić kopulację do czasu, w którym samiec nie przekaże plemników. Oba wykresy trzeba połączyć w jeden ciąg przyczynowy; same rozmiary pokarmu nie dowodzą jeszcze sukcesu rozrodczego. Zależności nie należy przedłużać bez ograniczeń poza przedstawiony zakres.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za określenie, że wielkość zdobyczy godowej wpływa na szansę przekazania przez
samca swoich genów kolejnemu pokoleniu, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do zależności między wielkością zdobyczy godowej a czasem trwania kopulacji, od której zależy liczba plemników przekazanych samicy. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 8.1 — w podstawie programowej. Sukces rozrodczy samca a wielkość podarunku godowego w danych.
- PR:XVI.4 — wyjaśnia mechanizm działania doboru naturalnego i przedstawia jego rodzaje (stabilizujący, kierunkowy i różnicujący);
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 8.1
W podstawie programowej
Sukces rozrodczy samca a wielkość podarunku godowego w danych.
- PR:XVI.4 — wyjaśnia mechanizm działania doboru naturalnego i przedstawia jego rodzaje (stabilizujący, kierunkowy i różnicujący);
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z8-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVI.4 | PR:OG.III.2
Wymagania historyczne: IX. Ewolucja. 2. Dobór naturalny. Zdający: 2) przedstawia mechanizm działania doboru naturalnego […].
Działy: Ewolucja
Organizmy: zwierzęta