Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 8 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Dobór płciowy jest szczególnym przypadkiem doboru naturalnego, który wynika z konkurencji o partnera płciowego. W sytuacji, gdy w populacji jest dostatecznie duża liczba samców, konkurują one między sobą o samicę, a ta może wybierać samców na podstawie ich określonych cech.
U niektórych owadów samce mogą w czasie zalotów dostarczać samicy pożywienie, co określane jest jako „karmienie godowe”. Samica wojsiłki (Hylobittacus apicalis) zezwala samcowi na kopulację tylko wtedy, gdy ten przyniesie jej odpowiednio dużego stawonoga, którego będzie mogła w tym czasie zjeść. Samice w okresie godowym rzadko polują samodzielnie – polegają głównie na „ofiarach godowych” dostarczanych przez samce przed kopulacją. Sukces reprodukcyjny samicy jest ograniczony liczbą jaj, które może ona złożyć, co zależy m.in. od stanu fizjologicznego owada. Średnia liczba jaj składanych przez samicę wynosi 14 dziennie (w 4 cyklach). Ani samica, ani samiec wojsiłki nie wykazują opieki rodzicielskiej.
Na poniższych wykresach przedstawiono wyniki obserwacji kopulacji H. apicalis.

Na podstawie: J.R. Krebs i in., An Introduction to Behavioural Ecology, Hoboken 2012.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały znaczenie karmienia godowego dla samic H. apicalis. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.
Samica wojsiłki wytwarza na drodze (mitozy / mejozy) gamety, które w porównaniu
z gametami samca są bogatsze w substancje pokarmowe. Pokarm jest więc zasobem, który
(wpływa / nie wpływa) na zdolność samicy do produkowania jaj.
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Pierwszy wybór dotyczy powstawania gamet u zwierzęcia. Zastanów się, jaki podział zmniejsza liczbę zestawów chromosomów przed zapłodnieniem.
Podpowiedź 2
Porównaj wyposażenie komórki jajowej i plemnika. Znaczna ilość cytoplazmy i materiałów zapasowych oznacza koszt wytworzenia gamety dla organizmu samicy.
Podpowiedź 3
Dostępność pokarmu powiąż z możliwością gromadzenia substancji w jajach. Odpowiedź o znaczeniu karmienia musi uwzględniać koszt produkcji komórek jajowych, nie tylko odżywianie dorosłego owada.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Samica wojsiłki wytwarza na drodze (mitozy / mejozy) gamety, które w porównaniu z gametami samca są bogatsze w substancje pokarmowe. Pokarm jest więc zasobem, który (wpływa / nie wpływa) na zdolność samicy do produkowania jaj.
Zobacz oryginalny fragment CKE


Zasady oceniania
1 pkt – za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Właściwe wybory to mejoza i wpływa. U samicy wojsiłki haploidalne gamety powstają w oogenezie obejmującej mejozę; redukcja liczby chromosomów pozwala odtworzyć diploidalność po zapłodnieniu. Komórki jajowe zawierają znacznie więcej cytoplazmy i materiałów zapasowych niż plemniki. Ich wytwarzanie wymaga dostarczenia substancji budulcowych i energii, dlatego dostępność pokarmu może ograniczać liczbę jaj produkowanych przez samicę. Karmienie godowe dostarcza jej zasobów potrzebnych do tego procesu.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Luka 1 — w podstawie programowej. Mejoza i zasoby pokarmowe w produkcji jaj. Zakres części: Luka 1.
- PR:IV.6 — przedstawia znaczenie mitozy i mejozy w zachowaniu ciągłości życia na Ziemi;
- PR:XI.2.9.c — przedstawia istotę rozmnażania płciowego,
Luka 2 — w podstawie programowej. Mejoza i zasoby pokarmowe w produkcji jaj. Zakres części: Luka 2.
- PR:XI.2.9.c — przedstawia istotę rozmnażania płciowego,
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
Wymagania podstawy programowej
Luka 1
W podstawie programowej
Mejoza i zasoby pokarmowe w produkcji jaj. Zakres części: Luka 1.
- PR:IV.6 — przedstawia znaczenie mitozy i mejozy w zachowaniu ciągłości życia na Ziemi;
- PR:XI.2.9.c — przedstawia istotę rozmnażania płciowego,
Luka 2
W podstawie programowej
Mejoza i zasoby pokarmowe w produkcji jaj. Zakres części: Luka 2.
- PR:XI.2.9.c — przedstawia istotę rozmnażania płciowego,
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z8-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IV.6 | PR:XI.2.9.c | PR:OG.III.2
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający: 7) rozróżnia […] owady oraz [opisuje] […] czynności życiowe [tej grupy].
Działy: Podziały komórkowe | Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: podziały komórkowe | rozmnażanie
Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie

