Zadanie 8.2 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 8 · czerwiec 2024 · Formuła 2015

Dobór płciowy jest szczególnym przypadkiem doboru naturalnego, który wynika z konkurencji o partnera płciowego. W sytuacji, gdy w populacji jest dostatecznie duża liczba samców, konkurują one między sobą o samicę, a ta może wybierać samców na podstawie ich określonych cech.

U niektórych owadów samce mogą w czasie zalotów dostarczać samicy pożywienie, co określane jest jako „karmienie godowe”. Samica wojsiłki (Hylobittacus apicalis) zezwala samcowi na kopulację tylko wtedy, gdy ten przyniesie jej odpowiednio dużego stawonoga, którego będzie mogła w tym czasie zjeść. Samice w okresie godowym rzadko polują samodzielnie – polegają głównie na „ofiarach godowych” dostarczanych przez samce przed kopulacją. Sukces reprodukcyjny samicy jest ograniczony liczbą jaj, które może ona złożyć, co zależy m.in. od stanu fizjologicznego owada. Średnia liczba jaj składanych przez samicę wynosi 14 dziennie (w 4 cyklach). Ani samica, ani samiec wojsiłki nie wykazują opieki rodzicielskiej.

Na poniższych wykresach przedstawiono wyniki obserwacji kopulacji H. apicalis.

Dwa wykresy punktowe: czas kopulacji wobec rozmiaru zdobyczy godowej oraz liczba przekazanych plemników wobec czasu kopulacji. W obu zależność początkowo rośnie, a potem osiąga zakres zbliżonych wartości.

Na podstawie: J.R. Krebs i in., An Introduction to Behavioural Ecology, Hoboken 2012.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 8; strona PDF 14
Materiał do zadania 8 · strona PDF 14
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały znaczenie karmienia godowego dla samic H. apicalis. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.

Samica wojsiłki wytwarza na drodze (mitozy / mejozy) gamety, które w porównaniu

z gametami samca są bogatsze w substancje pokarmowe. Pokarm jest więc zasobem, który

(wpływa / nie wpływa) na zdolność samicy do produkowania jaj.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 8.2; strona PDF 15
Zadanie 8.2 · strona PDF 15
Luka 1
Luka 2

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Pierwszy wybór dotyczy powstawania gamet u zwierzęcia. Zastanów się, jaki podział zmniejsza liczbę zestawów chromosomów przed zapłodnieniem.

Podpowiedź 2

Porównaj wyposażenie komórki jajowej i plemnika. Znaczna ilość cytoplazmy i materiałów zapasowych oznacza koszt wytworzenia gamety dla organizmu samicy.

Podpowiedź 3

Dostępność pokarmu powiąż z możliwością gromadzenia substancji w jajach. Odpowiedź o znaczeniu karmienia musi uwzględniać koszt produkcji komórek jajowych, nie tylko odżywianie dorosłego owada.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Samica wojsiłki wytwarza na drodze (mitozy / mejozy) gamety, które w porównaniu z gametami samca są bogatsze w substancje pokarmowe. Pokarm jest więc zasobem, który (wpływa / nie wpływa) na zdolność samicy do produkowania jaj.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 12
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 12
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 13
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 13

Zasady oceniania

1 pkt – za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

Właściwe wybory to mejoza i wpływa. U samicy wojsiłki haploidalne gamety powstają w oogenezie obejmującej mejozę; redukcja liczby chromosomów pozwala odtworzyć diploidalność po zapłodnieniu. Komórki jajowe zawierają znacznie więcej cytoplazmy i materiałów zapasowych niż plemniki. Ich wytwarzanie wymaga dostarczenia substancji budulcowych i energii, dlatego dostępność pokarmu może ograniczać liczbę jaj produkowanych przez samicę. Karmienie godowe dostarcza jej zasobów potrzebnych do tego procesu.

Sprawdź kompletność rozwiązania

1 pkt – za podkreślenie poprawnych określeń w dwóch nawiasach. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Powiązanie z obecną podstawą programową:

Luka 1 — w podstawie programowej. Mejoza i zasoby pokarmowe w produkcji jaj. Zakres części: Luka 1.

  • PR:IV.6 — przedstawia znaczenie mitozy i mejozy w zachowaniu ciągłości życia na Ziemi;
  • PR:XI.2.9.c — przedstawia istotę rozmnażania płciowego,

Luka 2 — w podstawie programowej. Mejoza i zasoby pokarmowe w produkcji jaj. Zakres części: Luka 2.

  • PR:XI.2.9.c — przedstawia istotę rozmnażania płciowego,
  • PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
Wymagania podstawy programowej

Luka 1

W podstawie programowej

Mejoza i zasoby pokarmowe w produkcji jaj. Zakres części: Luka 1.

  • PR:IV.6 — przedstawia znaczenie mitozy i mejozy w zachowaniu ciągłości życia na Ziemi;
  • PR:XI.2.9.c — przedstawia istotę rozmnażania płciowego,

Luka 2

W podstawie programowej

Mejoza i zasoby pokarmowe w produkcji jaj. Zakres części: Luka 2.

  • PR:XI.2.9.c — przedstawia istotę rozmnażania płciowego,
  • PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z8-2

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:IV.6 | PR:XI.2.9.c | PR:OG.III.2

Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający: 7) rozróżnia […] owady oraz [opisuje] […] czynności życiowe [tej grupy].

Działy: Podziały komórkowe | Funkcjonowanie zwierząt

Organizmy: zwierzęta

Procesy: podziały komórkowe | rozmnażanie

Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania