Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 7 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Czereśnia (Prunus avium) jest drzewem naturalnie występującym w polskich lasach, a także drzewem owocowym uprawianym w sadach. W warunkach naturalnych czereśnie osiągają do 30 metrów wysokości. Owoce czereśni mają mięsisty mezokarp i zdrewniały endokarp. Powierzchnia egzokarpu – skórki jest pokryta substancjami woskowymi. Poniżej przedstawiono fotografię owoców czereśni (A) oraz schemat budowy owocu w przekroju podłużnym (B).
Uwaga: nie zachowano wspólnej skali fotografii i schematu.
Na podstawie: www.ekologia.pl Fotografia i schemat: Wikimedia Commons.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie.
Czereśnia należy do grupy roślin (nagonasiennych / okrytonasiennych). Owoce czereśni to
(jagody / pestkowce), charakteryzujące się częściowo zdrewniałą owocnią. Woski obecne
na powierzchni skórki (zwiększają / ograniczają) parowanie wody zawartej w owocu.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
W pierwszym wyborze wykorzystaj fakt wytwarzania owocu. Następnie rozpoznaj, która część owocni jest twarda, a która mięsista.
Podpowiedź 2
Pestkowiec wyróżnia zdrewniały endokarp, nie tylko kształt lub barwa owocu. Dla ostatniej luki przypomnij sobie właściwości hydrofobowe wosków.
Podpowiedź 3
Zestaw ochronną funkcję woskowej powierzchni z utrzymaniem wody w owocu. Sprawdź przy tym rozróżnienie nasiona od pestki tworzonej przez warstwę owocni.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Czereśnia należy do grupy roślin (nagonasiennych / okrytonasiennych). Owoce czereśni to (jagody / pestkowce), charakteryzujące się częściowo zdrewniałą owocnią. Woski obecne na powierzchni skórki (zwiększają / ograniczają) parowanie wody zawartej w owocu.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – za podkreślenie trzech poprawnych określeń. 1 pkt – za podkreślenie dwóch poprawnych określeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Czereśnia jest rośliną okrytonasienną, jej owoc to pestkowiec, a woski ograniczają parowanie. Obecność owocu z nasionem osłoniętym owocnią jest cechą okrytonasiennych. Zdrewniały endokarp otaczający nasiono odróżnia pestkowiec od jagody. Hydrofobowa warstwa woskowa na powierzchni skórki utrudnia ucieczkę wody i chroni owoc przed nadmierną utratą uwodnienia. Nie należy utożsamiać pestki z samym nasionem — jej twarda osłona jest częścią owocni.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za podkreślenie trzech poprawnych określeń. 1 pkt – za podkreślenie dwóch poprawnych określeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Luka 1 — w podstawie programowej. Owoc okrytonasiennych i ochronna rola wosków. Zakres części: Luka 1.
- PR:IX.2.2 — przedstawia na przykładzie rodzimych gatunków cechy charakterystyczne mchów, widłakowych, skrzypowych, paprociowych i nasiennych oraz na podstawie tych cech identyfikuje organizm jako przedstawiciela jednej z tych grup;
Luka 2 — w podstawie programowej. Owoc okrytonasiennych i ochronna rola wosków. Zakres części: Luka 2.
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
- PR:IX.5.6 — wykazuje związek budowy owocu ze sposobem rozprzestrzeniania się roślin okrytonasiennych.
Luka 3 — w podstawie programowej. Owoc okrytonasiennych i ochronna rola wosków. Zakres części: Luka 3.
- PR:I.2.3 — przedstawia budowę lipidów (uwzględniając wiązania estrowe); rozróżnia lipidy proste i złożone, przedstawia właściwości lipidów oraz określa ich znaczenie biologiczne;
Wymagania podstawy programowej
Luka 1
W podstawie programowej
Owoc okrytonasiennych i ochronna rola wosków. Zakres części: Luka 1.
- PR:IX.2.2 — przedstawia na przykładzie rodzimych gatunków cechy charakterystyczne mchów, widłakowych, skrzypowych, paprociowych i nasiennych oraz na podstawie tych cech identyfikuje organizm jako przedstawiciela jednej z tych grup;
Luka 2
W podstawie programowej
Owoc okrytonasiennych i ochronna rola wosków. Zakres części: Luka 2.
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
- PR:IX.5.6 — wykazuje związek budowy owocu ze sposobem rozprzestrzeniania się roślin okrytonasiennych.
Luka 3
W podstawie programowej
Owoc okrytonasiennych i ochronna rola wosków. Zakres części: Luka 3.
- PR:I.2.3 — przedstawia budowę lipidów (uwzględniając wiązania estrowe); rozróżnia lipidy proste i złożone, przedstawia właściwości lipidów oraz określa ich znaczenie biologiczne;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z7-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.2.2 | PR:IX.5.5 | PR:IX.5.6 | PR:I.2.3
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 5. Rośliny lądowe. Zdający: 2) wskazuje cechy charakterystyczne […] roślin […] okrytonasiennych, opisuje zróżnicowanie budowy ich ciała, wskazując poszczególne organy […]. 6. Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów. Zdający: 1) przedstawia charakterystyczne cechy budowy tkanek roślinnych […] okrywającej […]) […], określając związek ich budowy z pełnioną funkcją;
Działy: Różnorodność roślin | Chemizm życia
Organizmy: rośliny
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin | Rośliny lądowe i wtórnie wodne