Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 7 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Czereśnia (Prunus avium) jest drzewem naturalnie występującym w polskich lasach, a także drzewem owocowym uprawianym w sadach. W warunkach naturalnych czereśnie osiągają do 30 metrów wysokości. Owoce czereśni mają mięsisty mezokarp i zdrewniały endokarp. Powierzchnia egzokarpu – skórki jest pokryta substancjami woskowymi. Poniżej przedstawiono fotografię owoców czereśni (A) oraz schemat budowy owocu w przekroju podłużnym (B).
Uwaga: nie zachowano wspólnej skali fotografii i schematu.

Na podstawie: www.ekologia.pl Fotografia i schemat: Wikimedia Commons.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Połącz dwie odmienne części owocu z dwiema funkcjami: przyciąganiem zwierzęcia i ochroną nasiona. Obie pomagają w przeniesieniu potomstwa w inne miejsce.
Podpowiedź 2
Soczysty miąższ i widoczna barwa mogą zachęcać do zjedzenia, ale nasiono nie powinno zostać strawione. Która warstwa owocni zwiększa jego odporność?
Podpowiedź 3
Zapisz ciąg od cechy owocu przez zachowanie zwierzęcia do pozostawienia żywego nasiona poza drzewem macierzystym. Możesz oprzeć argument na mięsistej owocni albo na zdrewniałej pestce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Mięsiste owoce czereśni są endozoochoryczne – są zjadane przez ptaki, wydalające pestki wraz z odchodami.
• Soczysta owocnia zwabia zwierzęta do zjedzenia owoców czereśni, a niestrawione nasiona, usunięte wraz z odchodami, przyczyniają się do rozprzestrzenienia się tych roślin w środowisku.
• W środku owocu jest zdrewniała pestka, która chroni nasiono przed strawieniem w układzie pokarmowym ptaków rozprzestrzeniających nasiona.
• Atrakcyjny kolor owoców czereśni zachęca zwierzęta do ich zjedzenia, a niestrawione nasiona, chronione przez pestkę, przyczyniają się do rozprzestrzeniania się czereśni.
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wykazanie związku budowy owocu czereśni ze sposobem jej
rozprzestrzeniania, odnoszące się do: mięsistych owoców atrakcyjnych dla zwierząt LUB do pestki odpornej na enzymy trawienne zwierząt, ORAZ do rozprzestrzeniania nasion wraz z odchodami zwierząt (endozoochoria). 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Mięsista, barwna owocnia przyciąga zwierzęta, które zjadają owoce i przenoszą nasiona poza drzewo macierzyste. Zdrewniały endokarp tworzy pestkę osłaniającą nasiono i zwiększającą jego ochronę podczas przechodzenia przez przewód pokarmowy. Usunięcie niestrawionej pestki w nowym miejscu umożliwia rozprzestrzenienie czereśni. Związek budowy z funkcją obejmuje więc zarówno zachęcanie do zjedzenia owocu, jak i ochronę nasiona. Samo określenie „rozsiewanie przez zwierzęta” nie wyjaśnia udziału cechy owocu.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne wykazanie związku budowy owocu czereśni ze sposobem jej
rozprzestrzeniania, odnoszące się do: mięsistych owoców atrakcyjnych dla zwierząt LUB do pestki odpornej na enzymy trawienne zwierząt, ORAZ do rozprzestrzeniania nasion wraz z odchodami zwierząt (endozoochoria). 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 7.1 — w podstawie programowej. Rozprzestrzenianie nasion przez zwierzęta.
- PR:IX.5.6 — wykazuje związek budowy owocu ze sposobem rozprzestrzeniania się roślin okrytonasiennych.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 7.1
W podstawie programowej
Rozprzestrzenianie nasion przez zwierzęta.
- PR:IX.5.6 — wykazuje związek budowy owocu ze sposobem rozprzestrzeniania się roślin okrytonasiennych.
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z7-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.5.6
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 8. Rośliny – rozmnażanie się. Zdający: 1) podaje podstawowe cechy […] nasienia […]; 4) opisuje podstawowe sposoby rozsiewania się nasion (z udziałem […] zwierząt), wskazując odpowiednie adaptacje w budowie owocu.
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny
Zagadnienia: Rośliny lądowe i wtórnie wodne


