Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Przemianie pokoleń u roślin towarzyszą przemiana faz jądrowych i podział redukcyjny – mejoza. W wyniku mejozy u roślin powstają zarodniki.
Na poniższej ilustracji przedstawiono mech oraz paproć. Obydwa gatunki zilustrowano w fazie rozwojowej, w której gametofit jest połączony ze sporofitem. Poszczególne pokolenia mchu oraz paproci oznaczono na ilustracji literami A–D.
Uwaga: na ilustracji nie zachowano proporcji wielkości.
Na podstawie: E. Step, Wayside and Woodland Blossoms. A Pocket Guide to British Wild Flowers for the Country Rambler, Londyn 1895. Fotografia: University of Wisconsin–Madison Botany Department Teaching Collection.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące mejozy są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| 1. | Redukcja liczby chromosomów zachodzi podczas I podziału mejotycznego. | |
| 2. | Proces crossing-over zachodzi podczas metafazy I. | |
| 3. | W wyniku mejozy zmniejsza się liczba cząsteczek DNA zawartych w jądrze komórkowym. |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozróżnij rozdzielenie chromosomów homologicznych od rozdzielenia chromatyd siostrzanych. Które z tych zdarzeń redukuje liczbę zestawów chromosomów?
Podpowiedź 2
Crossing-over wymaga bliskiego ułożenia chromosomów homologicznych w biwalencie i zachodzi przed ustawieniem biwalentów w płaszczyźnie równikowej.
Podpowiedź 3
Dla trzeciego zdania policz ilość DNA na jedno jądro przed mejozą i po jej zakończeniu. Nie myl symbolu n, opisującego zestawy chromosomów, z c, opisującym ilość DNA.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – P, 2. – F, 3. – P.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Oceny to P, F i P. Podczas I podziału mejozy rozchodzą się chromosomy homologiczne, co zmniejsza ploidalność komórek z 2n do n. Crossing-over zachodzi w profazie I, a nie w metafazie I. W kolejnych podziałach zmniejsza się też ilość DNA przypadająca na jądro: od stanu po replikacji 4c do 2c po pierwszym i c po drugim podziale. Należy porównywać pojedyncze jądra, nie sumować DNA wszystkich komórek potomnych.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
1. Redukcja liczby chromosomów zachodzi podczas I podziału mejotycznego. — w podstawie programowej. Redukcja chromosomów, crossing-over i ilość DNA w mejozie. Zakres części: 1. Redukcja liczby chromosomów zachodzi podczas I podziału mejotycznego..
- PR:IV.4 — opisuje przebieg kariokinezy podczas mitozy i mejozy;
2. Proces crossing-over zachodzi podczas metafazy I. — w podstawie programowej. Redukcja chromosomów, crossing-over i ilość DNA w mejozie. Zakres części: 2. Proces crossing-over zachodzi podczas metafazy I..
- PR:IV.4 — opisuje przebieg kariokinezy podczas mitozy i mejozy;
- PR:IV.7 — wyjaśnia znaczenie procesu crossing-over i niezależnej segregacji chromosomów jako źródeł zmienności rekombinacyjnej i różnorodności biologicznej;
3. W wyniku mejozy zmniejsza się liczba cząsteczek DNA zawartych w jądrze komórkowym. — w podstawie programowej. Redukcja chromosomów, crossing-over i ilość DNA w mejozie. Zakres części: 3. W wyniku mejozy zmniejsza się liczba cząsteczek DNA zawartych w jądrze komórkowym..
- PR:IV.3 — opisuje cykl komórkowy, z uwzględnieniem zmian ilości DNA w poszczególnych jego etapach; uzasadnia konieczność replikacji DNA przed podziałem komórki;
- PR:IV.4 — opisuje przebieg kariokinezy podczas mitozy i mejozy;
Wymagania podstawy programowej
1. Redukcja liczby chromosomów zachodzi podczas I podziału mejotycznego.
W podstawie programowej
Redukcja chromosomów, crossing-over i ilość DNA w mejozie. Zakres części: 1. Redukcja liczby chromosomów zachodzi podczas I podziału mejotycznego..
- PR:IV.4 — opisuje przebieg kariokinezy podczas mitozy i mejozy;
2. Proces crossing-over zachodzi podczas metafazy I.
W podstawie programowej
Redukcja chromosomów, crossing-over i ilość DNA w mejozie. Zakres części: 2. Proces crossing-over zachodzi podczas metafazy I..
- PR:IV.4 — opisuje przebieg kariokinezy podczas mitozy i mejozy;
- PR:IV.7 — wyjaśnia znaczenie procesu crossing-over i niezależnej segregacji chromosomów jako źródeł zmienności rekombinacyjnej i różnorodności biologicznej;
3. W wyniku mejozy zmniejsza się liczba cząsteczek DNA zawartych w jądrze komórkowym.
W podstawie programowej
Redukcja chromosomów, crossing-over i ilość DNA w mejozie. Zakres części: 3. W wyniku mejozy zmniejsza się liczba cząsteczek DNA zawartych w jądrze komórkowym..
- PR:IV.3 — opisuje cykl komórkowy, z uwzględnieniem zmian ilości DNA w poszczególnych jego etapach; uzasadnia konieczność replikacji DNA przed podziałem komórki;
- PR:IV.4 — opisuje przebieg kariokinezy podczas mitozy i mejozy;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z6-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IV.4 | PR:IV.7 | PR:IV.3
Wymagania historyczne: VI. Genetyka i biotechnologia. 2. Cykl komórkowy. Zdający: 2) opisuje cykl komórkowy […]; 4) podaje różnicę między podziałem mitotycznym a mejotycznym […].
Działy: Podziały komórkowe
Organizmy: rośliny
Procesy: podziały komórkowe | rozmnażanie