Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Przemianie pokoleń u roślin towarzyszą przemiana faz jądrowych i podział redukcyjny – mejoza. W wyniku mejozy u roślin powstają zarodniki.
Na poniższej ilustracji przedstawiono mech oraz paproć. Obydwa gatunki zilustrowano w fazie rozwojowej, w której gametofit jest połączony ze sporofitem. Poszczególne pokolenia mchu oraz paproci oznaczono na ilustracji literami A–D.
Uwaga: na ilustracji nie zachowano proporcji wielkości.
Na podstawie: E. Step, Wayside and Woodland Blossoms. A Pocket Guide to British Wild Flowers for the Country Rambler, Londyn 1895. Fotografia: University of Wisconsin–Madison Botany Department Teaching Collection.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Rozpoznaj na powyższej ilustracji gametofit mchu oraz gametofit paproci – wpisz w odpowiednie miejsca oznaczenia literowe wybrane spośród A–B oraz C–D.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj pokolenia na podstawie ich budowy i funkcji, a nie wielkości na ilustracji. U mchu i paproci dominują inne pokolenia.
Podpowiedź 2
U mchu odróżnij ulistnioną część od trzonka z zarodnią. U paproci odszukaj płaskie przedrośle, z którego wyrasta młody sporofit.
Podpowiedź 3
Gametofit wytwarza gamety. Zestaw ulistniony gametofit mchu z przedroślem paproci; nie łącz go z zarodnią mchu ani z młodym liściem paproci.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Gametofit mchu: B Gametofit paproci: D
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie poprawnych oznaczeń dwóch gametofitów. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Gametofit mchu oznaczono B, a gametofit paproci D. U mchu zielona ulistniona część jest haploidalnym pokoleniem płciowym, z którego wyrasta sporofit z setą i zarodnią, oznaczony A. U paproci gametofitem jest niewielkie przedrośle D, a wyrastająca z niego młoda roślina C należy do sporofitu. Nie można więc rozpoznawać gametofitu wyłącznie jako mniejszej albo większej części: u obu grup udział pokoleń w widocznej roślinie jest różny.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za podanie poprawnych oznaczeń dwóch gametofitów. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Gametofit mchu — w podstawie programowej. Rozpoznanie gametofitów mchu i paproci. Zakres części: Gametofit mchu.
- PR:IX.2.2 — przedstawia na przykładzie rodzimych gatunków cechy charakterystyczne mchów, widłakowych, skrzypowych, paprociowych i nasiennych oraz na podstawie tych cech identyfikuje organizm jako przedstawiciela jednej z tych grup;
- PR:IX.5.1 — opisuje na podstawie schematów, przemianę pokoleń mchów, paprociowych, widłakowych, skrzypowych, nagonasiennych i okrytonasiennych;
Gametofit paproci — w podstawie programowej. Rozpoznanie gametofitów mchu i paproci. Zakres części: Gametofit paproci.
- PR:IX.2.2 — przedstawia na przykładzie rodzimych gatunków cechy charakterystyczne mchów, widłakowych, skrzypowych, paprociowych i nasiennych oraz na podstawie tych cech identyfikuje organizm jako przedstawiciela jednej z tych grup;
- PR:IX.5.1 — opisuje na podstawie schematów, przemianę pokoleń mchów, paprociowych, widłakowych, skrzypowych, nagonasiennych i okrytonasiennych;
Wymagania podstawy programowej
Gametofit mchu
W podstawie programowej
Rozpoznanie gametofitów mchu i paproci. Zakres części: Gametofit mchu.
- PR:IX.2.2 — przedstawia na przykładzie rodzimych gatunków cechy charakterystyczne mchów, widłakowych, skrzypowych, paprociowych i nasiennych oraz na podstawie tych cech identyfikuje organizm jako przedstawiciela jednej z tych grup;
- PR:IX.5.1 — opisuje na podstawie schematów, przemianę pokoleń mchów, paprociowych, widłakowych, skrzypowych, nagonasiennych i okrytonasiennych;
Gametofit paproci
W podstawie programowej
Rozpoznanie gametofitów mchu i paproci. Zakres części: Gametofit paproci.
- PR:IX.2.2 — przedstawia na przykładzie rodzimych gatunków cechy charakterystyczne mchów, widłakowych, skrzypowych, paprociowych i nasiennych oraz na podstawie tych cech identyfikuje organizm jako przedstawiciela jednej z tych grup;
- PR:IX.5.1 — opisuje na podstawie schematów, przemianę pokoleń mchów, paprociowych, widłakowych, skrzypowych, nagonasiennych i okrytonasiennych;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z6-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.2.2 | PR:IX.5.1
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 5. Rośliny lądowe. Zdający: 2) wskazuje cechy charakterystyczne mchów, paproci […]; 3) porównuje przemianę pokoleń (i faz jądrowych) grup roślin wymienionych w pkt 2 […].
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny
Procesy: podziały komórkowe | rozmnażanie
Zagadnienia: Rośliny lądowe i wtórnie wodne