Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 22 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Glifosat jest jednym z najczęściej stosowanych herbicydów. Jego działanie polega na zahamowaniu szlaku metabolicznego, który umożliwia roślinom, grzybom i bakteriom syntezę aminokwasów aromatycznych – dla zwierząt aminokwasy aromatyczne są związkami egzogennymi. W 1996 roku wprowadzono na rynek modyfikowaną genetycznie soję zawierającą gen kodujący kluczowy enzym opisanego szlaku, zmieniony tak, aby był odporny na działanie glifosatu. Dzięki temu rośliny soi mogą rosnąć i wydawać plony w obecności herbicydu. Od tego czasu opracowano też odmiany soi z innymi modyfikacjami genetycznymi, zapewniające odporność na inne herbicydy, na szkodniki czy ze zmienioną zawartością kwasów tłuszczowych. W 2018 roku soja stanowiła około 50% transgenicznych upraw.
Na podstawie: K. Kumar i in., Genetically Modified Crops […], „Planta” 251(5), 2020.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Wyjaśnij, dlaczego glifosat jest nieskuteczny w zwalczaniu szkodników owadzich.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odszukaj informację, które organizmy samodzielnie syntetyzują aminokwasy aromatyczne. Wyraz „egzogenne” oznacza konieczność dostarczania ich z pokarmem.
Podpowiedź 2
Glifosat hamuje konkretny enzym, a nie wszystkie procesy metaboliczne. Zastanów się, czy organizm pozbawiony danego szlaku ma ten sam cel działania związku.
Podpowiedź 3
Połącz brak syntezy aminokwasów aromatycznych u owadów z brakiem enzymatycznego celu opisanego działania. Odpowiedz o nieskuteczności tego mechanizmu wobec szkodników, bez rozszerzania wniosku na całkowitą nieszkodliwość dla zwierząt.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Zwierzęta nie mają zdolności syntezy aminokwasów aromatycznych. Ze względu na to, że glifosat hamuje jeden z enzymów niezbędnych do syntezy aminokwasów aromatycznych, ten związek nie jest toksyczny dla zwierząt.
• Glifosat działa hamująco na szlak syntezy aminokwasów aromatycznych. Te aminokwasy są dla zwierząt egzogenne, a więc muszą one przyjmować go z pokarmem. Dlatego glifosat nie jest toksyczny dla zwierząt.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, dlaczego glifosat nie jest toksyczny dla zwierząt,
odnoszące się do niewystępowania u zwierząt szlaku metabolicznego hamowanego przez glifosat. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Owady nie mają opisanego szlaku syntezy aminokwasów aromatycznych; muszą pobierać te aminokwasy z pokarmem jako egzogenne. Brakuje u nich zatem celu działania glifosatu wskazanego w zadaniu, czyli enzymu tego szlaku. Jego hamowanie nie jest mechanizmem zwalczania szkodników owadzich. Rozumowanie opiera się na swoistości działania związku wobec określonego procesu, a nie na ogólnym stwierdzeniu, że owady są odporne na wszystkie środki chwastobójcze. Nie wynika z niego także bezwarunkowy brak jakiegokolwiek wpływu glifosatu na każde zwierzę.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, dlaczego glifosat nie jest toksyczny dla zwierząt,
odnoszące się do niewystępowania u zwierząt szlaku metabolicznego hamowanego przez glifosat. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 22.2 — w podstawie programowej. Selektywność działania herbicydu wynikająca z opisanego enzymu i braku jego szlaku u zwierząt.
- PR:III.3.3 — przedstawia sposoby regulacji aktywności enzymów (aktywacja, inhibicja);
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
- PR:OG.IV.1 — interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 22.2
W podstawie programowej
Selektywność działania herbicydu wynikająca z opisanego enzymu i braku jego szlaku u zwierząt.
- PR:III.3.3 — przedstawia sposoby regulacji aktywności enzymów (aktywacja, inhibicja);
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
- PR:OG.IV.1 — interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z22-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:III.3.3 | PR:OG.III.2 | PR:OG.IV.1
Wymagania historyczne: VIII. Różnorodność biologiczna Ziemi. Zdający: 2) przedstawia wpływ człowieka na różnorodność biologiczną, podaje przykłady tego wpływu (zagrożenie gatunków rodzimych […]).
Działy: Energia i metabolizm
Organizmy: bakterie | grzyby | rośliny | zwierzęta