Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 21 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Przed epoką wielkich odkryć geograficznych występowała w Ameryce Północnej muchówka, której larwy żyły w owocach rodzimych głogów. Po przybyciu Europejczyków, którzy uprawiali drzewa owocowe, wykształciły się rasy pokarmowe tej muchy żerujące także na jabłoniach i wiśniach. Te trzy rasy są częściowo odizolowane od siebie, ponieważ owoce żywicielskie: wiśnia, jabłoń i głóg, dojrzewają w różnym czasie – od wiosny do lata. Jest to początkowe stadium specjacji.
Na podstawie: E.O. Wilson, Różnorodność życia, Warszawa 1999; H. Krzanowska, A. Łomnicki (red.), Zarys mechanizmów ewolucji, Warszawa 2002.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź spośród podanych.
Aby opisane rasy pokarmowe można było nazwać odrębnymi gatunkami biologicznymi, musi dojść do
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przypomnij sobie biologiczną definicję gatunku. Różnice wyglądu lub pokarmu nie wystarczają, jeżeli populacje wciąż skutecznie wymieniają allele przez rozród.
Podpowiedź 2
Oceń, czy każda możliwość nasila, czy osłabia izolację rozrodczą. Płodność mieszańców i słabsze bariery przed zapłodnieniem mogą podtrzymywać przepływ genów.
Podpowiedź 3
Wybierz ustanie przepływu genów między populacjami. Efekt założyciela może zapoczątkować różnicowanie, ale nie jest równoznaczny z powstaniem bariery rozrodczej wymaganej w tym pytaniu.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
C
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za wybór poprawnej odpowiedzi. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Odpowiedź C wskazuje ustanie przepływu genów między populacjami. W biologicznej koncepcji gatunku odrębność gatunków wiąże się z izolacją rozrodczą: ich pule genowe nie są łączone skutecznym krzyżowaniem. Ograniczenie izolacji prezygotycznej działałoby przeciwnie, ułatwiając krzyżowanie. Płodne mieszańce mogą przekazywać allele między populacjami. Efekt założyciela może zmieniać częstości alleli, ale jego nasilenie samo nie zapewnia izolacji rozrodczej. Rozdzielenie ras pokarmowych musi więc prowadzić do odrębności reprodukcyjnej, a nie tylko do różnic wyglądu czy preferencji pokarmowych.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za wybór poprawnej odpowiedzi. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 21.2 — w podstawie programowej. Izolacja rozrodcza jako kryterium wyodrębnienia gatunków.
- PR:XVI.10 — przedstawia gatunek jako izolowaną pulę genową;
- PR:XVI.11 — przedstawia mechanizm powstawania gatunków wskutek specjacji allopatrycznej i sympatrycznej;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 21.2
W podstawie programowej
Izolacja rozrodcza jako kryterium wyodrębnienia gatunków.
- PR:XVI.10 — przedstawia gatunek jako izolowaną pulę genową;
- PR:XVI.11 — przedstawia mechanizm powstawania gatunków wskutek specjacji allopatrycznej i sympatrycznej;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z21-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVI.10 | PR:XVI.11
Wymagania historyczne: IX. Ewolucja. 4. Powstawanie gatunków. Zdający: 1) wyjaśnia, na czym polega biologiczna definicja gatunku (gatunek jako zamknięta pula genowa) […].
Działy: Ewolucja
Procesy: ewolucja