Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 21 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Przed epoką wielkich odkryć geograficznych występowała w Ameryce Północnej muchówka, której larwy żyły w owocach rodzimych głogów. Po przybyciu Europejczyków, którzy uprawiali drzewa owocowe, wykształciły się rasy pokarmowe tej muchy żerujące także na jabłoniach i wiśniach. Te trzy rasy są częściowo odizolowane od siebie, ponieważ owoce żywicielskie: wiśnia, jabłoń i głóg, dojrzewają w różnym czasie – od wiosny do lata. Jest to początkowe stadium specjacji.
Na podstawie: E.O. Wilson, Różnorodność życia, Warszawa 1999; H. Krzanowska, A. Łomnicki (red.), Zarys mechanizmów ewolucji, Warszawa 2002.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.
Opisany proces powstawania trzech gatunków muchówek to specjacja
| A. | allopatryczna, | ponieważ | 1. | nowe gatunki powstają w populacjach izolowanych geograficznie. |
| B. | sympatryczna, | 2. | nowe gatunki powstają w populacjach żyjących na tym samym obszarze geograficznym. |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal, czy w opisie pojawia się bariera geograficzna rozdzielająca populacje. Zmiana rośliny żywicielskiej nie musi oznaczać przeniesienia muchówek na inny obszar.
Podpowiedź 2
Różne terminy dojrzewania owoców mogą przesuwać okresy występowania i rozrodu muchówek. Taka izolacja może rozwijać się w obrębie wspólnego terenu.
Podpowiedź 3
Połącz wspólny obszar geograficzny ze specjacją sympatryczną. Zachowaj zgodność litery i uzasadnienia oraz nie nazywaj ras gotowymi gatunkami, skoro opis wskazuje dopiero początek procesu.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
B2
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Poprawne połączenie to B2: specjacja sympatryczna, ponieważ różnicowanie populacji zachodzi na tym samym obszarze geograficznym. Rasy pokarmowe korzystają z różnych owoców dojrzewających w różnym czasie, co ogranicza kontakty rozrodcze bez powstania bariery przestrzennej. Może rozwijać się izolacja związana z siedliskiem i czasem rozrodu. Opis dotyczy początkowego stadium specjacji, a nie dowodu, że trzy całkowicie odrębne gatunki już powstały. Przy specjacji allopatrycznej zasadnicze znaczenie miałoby geograficzne rozdzielenie populacji.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Wybierz odpowiedź — w podstawie programowej. Rozpoznanie specjacji sympatrycznej. Zakres części: Wybierz odpowiedź.
- PR:XVI.11 — przedstawia mechanizm powstawania gatunków wskutek specjacji allopatrycznej i sympatrycznej;
Wybierz drugą część odpowiedzi — w podstawie programowej. Rozpoznanie specjacji sympatrycznej. Zakres części: Wybierz drugą część odpowiedzi.
- PR:XVI.11 — przedstawia mechanizm powstawania gatunków wskutek specjacji allopatrycznej i sympatrycznej;
Wymagania podstawy programowej
Wybierz odpowiedź
W podstawie programowej
Rozpoznanie specjacji sympatrycznej. Zakres części: Wybierz odpowiedź.
- PR:XVI.11 — przedstawia mechanizm powstawania gatunków wskutek specjacji allopatrycznej i sympatrycznej;
Wybierz drugą część odpowiedzi
W podstawie programowej
Rozpoznanie specjacji sympatrycznej. Zakres części: Wybierz drugą część odpowiedzi.
- PR:XVI.11 — przedstawia mechanizm powstawania gatunków wskutek specjacji allopatrycznej i sympatrycznej;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z21-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVI.11
Wymagania historyczne: IX. Ewolucja. 4. Powstawanie gatunków. Zdający: 3) wyjaśnia różnicę między specjacją allopatryczną a sympatryczną.
Działy: Ewolucja
Procesy: ewolucja