Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 16 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Stężenie glukozy w osoczu krwi jest regulowane przez wiele czynników. Na poniższym schemacie przedstawiono podstawowe przemiany glukozy w organizmie człowieka.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące przemian glukozy w organizmie człowieka są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| 1. | Wzrost stężenia glukozy we krwi pobudza komórki trzustki do wydzielania glukagonu. | |
| 2. | Glukoza zużywana przez ośrodkowy układ nerwowy jest wychwytywana z krwiobiegu niezależnie od działania insuliny. | |
| 3. | W przerwach między posiłkami w wątrobie człowieka zachodzi glikogenoliza. |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Dla pierwszego zdania przypomnij sobie przeciwstawne efekty insuliny i glukagonu. Który hormon powinien przeważać, gdy stężenie glukozy po posiłku rośnie?
Podpowiedź 2
W drugim zdaniu odróżnij transportery glukozy w neuronach od tych, których obecność w błonie nasila insulina. Nie wszystkie tkanki zależą od niej w ten sam sposób.
Podpowiedź 3
W trzecim zdaniu rozważ źródło glukozy między posiłkami. Rozkład wątrobowego zapasu to glikogenoliza; nie pomyl go z odkładaniem glikogenu ani ze zużywaniem glukozy w glikolizie.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1 – F, 2 – P, 3 – P.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Oceny to F, P i P. Wzrost glikemii pobudza wydzielanie insuliny, natomiast wydzielanie glukagonu nasila się przy jej obniżeniu. Pobieranie glukozy przez neurony ośrodkowego układu nerwowego nie wymaga działania insuliny tak jak insulinowrażliwy transport w mięśniach i tkance tłuszczowej. W przerwach między posiłkami wątroba rozkłada glikogen, a następnie uwalnia glukozę, pomagając podtrzymywać jej stężenie we krwi. Glikogenolizy nie należy mylić z glikogenezą, czyli syntezą zapasu, ani z glikolizą, będącą etapem rozkładu glukozy.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
1. Wzrost stężenia glukozy we krwi pobudza komórki trzustki do wydzielania glukagonu. — w podstawie programowej. Hormonalne i metaboliczne utrzymywanie poziomu glukozy. Zakres części: 1. Wzrost stężenia glukozy we krwi pobudza komórki trzustki do wydzielania glukagonu..
- PR:XI.2.5.e — przedstawia antagonistyczne działanie hormonów na przykładzie regulacji poziomu glukozy i wapnia we krwi,
2. Glukoza zużywana przez ośrodkowy układ nerwowy jest wychwytywana z krwiobiegu niezależnie od działania insuliny. — w podstawie programowej. Hormonalne i metaboliczne utrzymywanie poziomu glukozy. Zakres części: 2. Glukoza zużywana przez ośrodkowy układ nerwowy jest wychwytywana z krwiobiegu niezależnie od działania insuliny..
- PR:XI.2.5.e — przedstawia antagonistyczne działanie hormonów na przykładzie regulacji poziomu glukozy i wapnia we krwi,
3. W przerwach między posiłkami w wątrobie człowieka zachodzi glikogenoliza. — w podstawie programowej. Hormonalne i metaboliczne utrzymywanie poziomu glukozy. Zakres części: 3. W przerwach między posiłkami w wątrobie człowieka zachodzi glikogenoliza..
- PR:XI.2.1.i — przedstawia rolę wątroby w przemianach substancji wchłoniętych w przewodzie pokarmowym,
- PR:III.5.7 — analizuje na podstawie schematu przebieg glukoneogenezy i glikogenolizy oraz wykazuje związek tych procesów z pozyskiwaniem energii przez komórkę.
Wymagania podstawy programowej
1. Wzrost stężenia glukozy we krwi pobudza komórki trzustki do wydzielania glukagonu.
W podstawie programowej
Hormonalne i metaboliczne utrzymywanie poziomu glukozy. Zakres części: 1. Wzrost stężenia glukozy we krwi pobudza komórki trzustki do wydzielania glukagonu..
- PR:XI.2.5.e — przedstawia antagonistyczne działanie hormonów na przykładzie regulacji poziomu glukozy i wapnia we krwi,
2. Glukoza zużywana przez ośrodkowy układ nerwowy jest wychwytywana z krwiobiegu niezależnie od działania insuliny.
W podstawie programowej
Hormonalne i metaboliczne utrzymywanie poziomu glukozy. Zakres części: 2. Glukoza zużywana przez ośrodkowy układ nerwowy jest wychwytywana z krwiobiegu niezależnie od działania insuliny..
- PR:XI.2.5.e — przedstawia antagonistyczne działanie hormonów na przykładzie regulacji poziomu glukozy i wapnia we krwi,
3. W przerwach między posiłkami w wątrobie człowieka zachodzi glikogenoliza.
W podstawie programowej
Hormonalne i metaboliczne utrzymywanie poziomu glukozy. Zakres części: 3. W przerwach między posiłkami w wątrobie człowieka zachodzi glikogenoliza..
- PR:XI.2.1.i — przedstawia rolę wątroby w przemianach substancji wchłoniętych w przewodzie pokarmowym,
- PR:III.5.7 — analizuje na podstawie schematu przebieg glukoneogenezy i glikogenolizy oraz wykazuje związek tych procesów z pozyskiwaniem energii przez komórkę.
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z16-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.5.e | PR:XI.2.1.i | PR:III.5.7
Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 4. Układ pokarmowy i przebieg procesów trawiennych. Zdający: 1) omawia budowę poszczególnych elementów układu pokarmowego oraz przedstawia związek pomiędzy budową a pełnioną funkcją. 12. Układ dokrewny. Zdający: 2) wymienia gruczoły dokrewne, podaje ich lokalizację i przedstawia ich rolę w regulacji procesów życiowych; 5) wyjaśnia mechanizm antagonistycznego działania niektórych hormonów na przykładzie insuliny i glukagonu […].
Działy: Funkcjonowanie zwierząt | Energia i metabolizm
Organizmy: człowiek
Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie | Regulacja hormonalna