Opracowanie redakcyjne

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Amoniak jest związkiem bardziej toksycznym od mocznika i kwasu moczowego. Organizmy wodne mogą pozbywać się nadmiaru amoniaku bezpośrednio do wody, który natychmiast rozcieńcza się w środowisku wodnym. Organizmy lądowe syntetyzują mocznik lub kwas moczowy, które są mniej toksyczne i mogą osiągać wyższe stężenia w organizmie.

• Organizmy wodne nie muszą oszczędzać wody, a więc mogą wydalać wraz z wodą bezpośredni produkt deaminacji aminokwasów – amoniak, który jest dobrze rozpuszczalny w wodzie. Organizmy lądowe oszczędzają wodę i dlatego syntezują kwas moczowy, który praktycznie nie rozpuszcza się w wodzie lub mocznik, który jest mniej toksyczny od amoniaku i dlatego może osiągać wyższe stężenia w organizmie.

Zobacz oryginalny fragment CKE

Zasady oceniania

1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do oszczędniejszej gospodarki wodnej

zwierząt lądowych w porównaniu do zwierząt wodnych oraz do toksyczności i do rozpuszczalności w wodzie azotowych produktów metabolizmu w wodzie. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Opracowanie redakcyjne

Zwierzęta wodne mogą usuwać silnie toksyczny, dobrze rozpuszczalny amoniak do otaczającej wody, gdzie szybko ulega rozcieńczeniu. Na lądzie ograniczony dostęp do wody sprzyja przekształcaniu azotu w mniej toksyczny mocznik lub słabo rozpuszczalny kwas moczowy. Mocznik można wydalać w większym stężeniu niż amoniak, a kwas moczowy także jako zawiesinę z małą ilością wody. Zmniejsza to stratę wody przy usuwaniu azotu. Uzasadnienie powinno połączyć właściwości produktu z warunkami środowiska, a nie tylko wymienić grupy zwierząt.