Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 15 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Skurcz mięśnia jest wywołany impulsem nerwowym docierającym do włókna mięśniowego za pośrednictwem neuronów ruchowych. Rozgałęzione aksony tych neuronów tworzą z włóknami mięśniowymi synapsy nerwowo-mięśniowe. Wzbudzenie włókna mięśniowego i pojawienie się w nim potencjału czynnościowego powodują uwolnienie z siateczki sarkoplazmatycznej do cytozolu jonów Ca2+, które są niezbędne do rozpoczęcia skurczu. Utrzymanie wysokiego stężenia jonów wapnia wewnątrz miofibryli wymaga stałego dopływu impulsów nerwowych. Brak impulsu jest przyczyną szybkiego obniżenia stężenia jonów Ca2+ w sarkoplazmie do stanu spoczynkowego. Skutkuje to odłączeniem jonów Ca2+ od troponiny, a filament aktynowy w kompleksie z innymi białkami wchodzi w fazę spoczynkową.
Na rysunku przedstawiono filament aktynowy w kompleksie z troponiną i topomiozyną w dwóch stanach: spoczynkowym (rysunek A) oraz pobudzonym (rysunek B).
Na podstawie: N.A. Campbell i in., Biologia, Poznań 2012.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Podaj funkcję tropomiozyny pełnioną podczas spoczynku mięśnia.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Spójrz na położenie tropomiozyny względem aktyny na rysunku stanu spoczynkowego. Jakie połączenie musi powstać, aby filamenty mogły się przesuwać?
Podpowiedź 2
Główka miozyny potrzebuje dostępu do określonego miejsca na aktynie. Zastanów się, czy tropomiozyna w spoczynku odsłania je, czy zasłania.
Podpowiedź 3
Nazwij skutek zasłonięcia: miozyna nie może związać się z aktyną i utworzyć mostka. Takie połączenie funkcji białka z działaniem filamentów jest pełniejszą odpowiedzią niż samo stwierdzenie, że mięsień się nie kurczy.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Tropomiozyna podczas spoczynku mięśnia utrudnia oddziaływanie miozyny z aktyną.
• Gdy mięsień jest w spoczynku, tropomiozyna zasłania miejsca wiązania główek miozyny do włókien aktyny, dlatego miozyna nie może związać się z aktyną i filamenty nie przesuwają się względem siebie.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne określenie funkcji tropomiozyny podczas spoczynku mięśnia,
polegającej na hamowaniu oddziaływania między aktyną i miozyną. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
W spoczynku tropomiozyna zasłania na filamentach aktynowych miejsca wiązania główek miozyny. Uniemożliwia to tworzenie mostków aktyna–miozyna i przesuwanie filamentów, czyli rozpoczęcie skurczu. Jest elementem regulującym dostęp do aktyny, a nie białkiem zastępującym miozynę w wykonywaniu ruchu. W odpowiedzi trzeba wskazać osłanianie miejsc wiązania lub utrudnianie kontaktu miozyny z aktyną; ogólne określenie „utrzymuje spoczynek” nie opisuje mechanizmu.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne określenie funkcji tropomiozyny podczas spoczynku mięśnia,
polegającej na hamowaniu oddziaływania między aktyną i miozyną. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 15.1 — w podstawie programowej. Tropomiozyna blokuje wiązanie miozyny w spoczynku.
- PR:XI.2.7.g — wyjaśnia, na podstawie schematu, molekularny mechanizm skurczu mięśnia,
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 15.1
W podstawie programowej
Tropomiozyna blokuje wiązanie miozyny w spoczynku.
- PR:XI.2.7.g — wyjaśnia, na podstawie schematu, molekularny mechanizm skurczu mięśnia,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z15-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.7.g
Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 3. Układ ruchu. Zdający: 5) przedstawia budowę […] sarkomeru.
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie