Serotonina jest neuroprzekaźnikiem uwalnianym do szczeliny synaptycznej. Cząsteczki serotoniny dyfundują w poprzek szczeliny synaptycznej i łączą się z receptorami w błonie komórkowej neuronów postsynaptycznych, co w przypadku receptorów 5-HT3 prowadzi do otwarcia kanałów jonowych i depolaryzacji błony postsynaptycznej. Aby neuron postsynaptyczny szybko uległ repolaryzacji, pozostała ilość neuroprzekaźnika w szczelinie synaptycznej musi zostać szybko usunięta – serotonina jest transportowana z powrotem do zakończeń synaptycznych (wychwyt zwrotny). Niektóre leki przeciwdepresyjne są inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny.
Na podstawie: E.P. Solomon i in., Biologia, Warszawa 2020.
Określ wpływ inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny na stężenie serotoniny w szczelinie synaptycznej i na szybkość repolaryzacji neuronu postsynaptycznego zawierającego receptory 5-HT3.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw ustal, co normalnie usuwa serotoninę ze szczeliny synaptycznej. Inhibitor ogranicza właśnie ten proces, a nie samo uwalnianie neuroprzekaźnika.
Podpowiedź 2
Rozważ, czy po spowolnieniu usuwania serotonina krócej czy dłużej pozostaje dostępna dla receptorów postsynaptycznych. Uwzględnij podany depolaryzujący skutek aktywacji 5-HT3.
Podpowiedź 3
Zapisz dwa skutki: utrzymywanie większego stężenia neuroprzekaźnika i opóźnienie repolaryzacji. Powiąż je przedłużonym pobudzaniem receptorów, zamiast utożsamiać inhibitor wychwytu z blokadą receptora.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Inhibitory wychwytu serotoniny powodują utrzymanie wysokiego stężenia serotoniny w szczelinie synaptycznej oraz spowolnienie repolaryzacji neuronu postsynaptycznego.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne określenie wpływu inhibitorów wychwytu serotoniny na stężenie
serotoniny (wzrost stężenia) oraz na szybkość repolaryzacji (spowolnienie repolaryzacji). 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Zahamowanie wychwytu zwrotnego utrzymuje wyższe stężenie serotoniny w szczelinie synaptycznej i spowalnia repolaryzację neuronu postsynaptycznego z receptorami 5-HT3. Neuroprzekaźnik jest wolniej usuwany z przestrzeni między komórkami, dlatego dłużej oddziałuje na te receptory. Przedłużone pobudzenie kanałów jonowych podtrzymuje efekt depolaryzujący i opóźnia powrót do potencjału spoczynkowego. Wyjaśnienie dotyczy mechanizmu podanego w zadaniu i receptorów 5-HT3; nie należy go rozszerzać na wszystkie typy receptorów serotoninowych.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne określenie wpływu inhibitorów wychwytu serotoniny na stężenie
serotoniny (wzrost stężenia) oraz na szybkość repolaryzacji (spowolnienie repolaryzacji). 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 13 — w podstawie programowej. Wychwyt zwrotny neuroprzekaźnika a czynność synapsy.
- PR:XI.2.6.b — przedstawia działanie synapsy chemicznej, uwzględniając rolę przekaźników chemicznych; podaje przykłady tych neuroprzekaźników,
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 13
W podstawie programowej
Wychwyt zwrotny neuroprzekaźnika a czynność synapsy.
- PR:XI.2.6.b — przedstawia działanie synapsy chemicznej, uwzględniając rolę przekaźników chemicznych; podaje przykłady tych neuroprzekaźników,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z13
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.6.b
Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 9. Układ nerwowy. Zdający: 3) przedstawia istotę procesu powstawania i przewodzenia impulsu nerwowego; 4) wymienia przykłady i opisuje rolę przekaźników nerwowych w komunikacji w układzie nerwowym.
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Zagadnienia: Regulacja nerwowa