Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 12 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Laktoza jest cukrem obecnym w wielu produktach spożywczych, a także – w lekach. Aby określić, czy niewielkie dawki laktozy znajdujące się w lekach są dopuszczalne dla osób cierpiących na nietolerancję laktozy, przeprowadzono następujące badanie. Chorych podzielono na trzy grupy w zależności od przyjmowanej substancji i od dawki:
• grupa A – laktoza w dawce 20 g
• grupa B – laktoza w dawce 0,4 g
• grupa C – placebo w dawce 0,4 g.
Następnie określano na podstawie deklaracji badanych osób nasilenie objawów żołądkowo- -jelitowych w skali od 0 (brak objawów) do 16 (najwyższe nasilenie). Na poniższym wykresie przedstawiono uśrednione wyniki badania.
Na podstawie: M. Montalto i in., Low-dose Lactose in Drugs […] Gastrointestinal Symptoms, „Alimentary Pharmacology and Therapeutics” 28(8), 2008.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.
Laktoza jest węglowodanem należącym do
| A. | disacharydów | i jest trawiona | 1. | w dwunastnicy przez enzym wydzielany przez trzustkę. |
| 2. | w jelicie cienkim przez enzym wytwarzany w komórkach nabłonka jelita. | |||
| B. | polisacharydów | |||
| 3. | w jelicie grubym przez enzymy jelitowe. |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal, z ilu jednostek cukrów prostych jest zbudowana laktoza. Następnie przypomnij sobie nazwę enzymu swoistego dla jej rozkładu.
Podpowiedź 2
Nie wszystkie enzymy działające w jelicie cienkim pochodzą z trzustki. Część jest związana z powierzchnią komórek nabłonka jelitowego.
Podpowiedź 3
Połącz dwucukrową budowę laktozy z działaniem laktazy w rąbku szczoteczkowym jelita cienkiego. Sprawdź, czy zaznaczone uzasadnienie wskazuje komórki jelita jako źródło tego enzymu.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
A2
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Poprawna odpowiedź to A2. Laktoza jest disacharydem zbudowanym z glukozy i galaktozy. Jej wiązanie jest hydrolizowane przez laktazę związaną z rąbkiem szczoteczkowym enterocytów jelita cienkiego. Enzym ten jest wytwarzany w komórkach nabłonka jelitowego, a nie wydzielany przez trzustkę. Niedobór laktazy pozostawia część laktozy niestrawioną; nie zmienia to jednak właściwego miejsca jej enzymatycznego trawienia. Liczba jednostek cukrowych rozstrzyga pierwszą część odpowiedzi, pochodzenie enzymu i miejsce działania — drugą.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Wybierz odpowiedź — w podstawie programowej. Laktoza jako disacharyd i jej trawienie. Zakres części: Wybierz odpowiedź.
- PR:I.2.1 — przedstawia budowę węglowodanów (uwzględniając wiązania glikozydowe α, β); rozróżnia monosacharydy (glukoza, fruktoza, galaktoza, ryboza, deoksyryboza), disacharydy (sacharoza, laktoza, maltoza), polisacharydy (skrobia, glikogen, celuloza, chityna) i określa znaczenie biologiczne węglowodanów, uwzględniając ich właściwości fizyczne i chemiczne; planuje oraz przeprowadza doświadczenie wykazujące obecność skrobi w materiale biologicznym;
Wybierz drugą część odpowiedzi — w podstawie programowej. Laktoza jako disacharyd i jej trawienie. Zakres części: Wybierz drugą część odpowiedzi.
- PR:XI.2.1.f — przedstawia proces trawienia poszczególnych składników pokarmowych w przewodzie pokarmowym człowieka; planuje i przeprowadza doświadczenie sprawdzające warunki trawienia skrobi,
Wymagania podstawy programowej
Wybierz odpowiedź
W podstawie programowej
Laktoza jako disacharyd i jej trawienie. Zakres części: Wybierz odpowiedź.
- PR:I.2.1 — przedstawia budowę węglowodanów (uwzględniając wiązania glikozydowe α, β); rozróżnia monosacharydy (glukoza, fruktoza, galaktoza, ryboza, deoksyryboza), disacharydy (sacharoza, laktoza, maltoza), polisacharydy (skrobia, glikogen, celuloza, chityna) i określa znaczenie biologiczne węglowodanów, uwzględniając ich właściwości fizyczne i chemiczne; planuje oraz przeprowadza doświadczenie wykazujące obecność skrobi w materiale biologicznym;
Wybierz drugą część odpowiedzi
W podstawie programowej
Laktoza jako disacharyd i jej trawienie. Zakres części: Wybierz drugą część odpowiedzi.
- PR:XI.2.1.f — przedstawia proces trawienia poszczególnych składników pokarmowych w przewodzie pokarmowym człowieka; planuje i przeprowadza doświadczenie sprawdzające warunki trawienia skrobi,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z12-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.2.1 | PR:XI.2.1.f
Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 4. Układ pokarmowy i przebieg procesów trawiennych. Zdający: 3) przedstawia […] proces trawienia […] cukrów […].
Działy: Chemizm życia | Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Zagadnienia: Odżywianie się