Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 12 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Laktoza jest cukrem obecnym w wielu produktach spożywczych, a także – w lekach. Aby określić, czy niewielkie dawki laktozy znajdujące się w lekach są dopuszczalne dla osób cierpiących na nietolerancję laktozy, przeprowadzono następujące badanie. Chorych podzielono na trzy grupy w zależności od przyjmowanej substancji i od dawki:
• grupa A – laktoza w dawce 20 g
• grupa B – laktoza w dawce 0,4 g
• grupa C – placebo w dawce 0,4 g.
Następnie określano na podstawie deklaracji badanych osób nasilenie objawów żołądkowo- -jelitowych w skali od 0 (brak objawów) do 16 (najwyższe nasilenie). Na poniższym wykresie przedstawiono uśrednione wyniki badania.
Na podstawie: M. Montalto i in., Low-dose Lactose in Drugs […] Gastrointestinal Symptoms, „Alimentary Pharmacology and Therapeutics” 28(8), 2008.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Określ, czy dawka 0,4 g laktozy jest dopuszczalna dla osób cierpiących na nietolerancję laktozy. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do przedstawionych wyników badania.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal, która grupa otrzymywała małą dawkę laktozy, a która placebo. Aby ocenić wpływ dawki 0,4 g, porównaj je bezpośrednio ze sobą.
Podpowiedź 2
Wysokość słupka oznacza średnie nasilenie objawów, a nie liczbę chorych. Sprawdź, czy mała dawka daje większą wartość niż kontrola oraz jak wypada na tle dawki 20 g.
Podpowiedź 3
Uzasadnij wniosek zbliżonym wynikiem grup B i C. Nie pisz, że objawów nie było: oba słupki są powyżej zera, a dane stanowią średnie z badanej grupy.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Ta dawka jest tolerowana przez badane osoby, ponieważ nasilenie objawów było praktycznie takie samo, jak przy podawaniu placebo.
• Nieszkodliwa – nasilenie objawów w grupach B i C jest wyraźnie mniejsze niż w grupie A.
• Jest dopuszczalna, bo po przyjęciu takiej dawki osoby nie czuły się gorzej niż osoby z grupy przyjmującej placebo.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za określenie, że dawka 0,4 g jest dopuszczalna, wraz z poprawnym uzasadnieniem,
odnoszącym się do nasilenia objawów nie wyższego niż w przypadku placebo. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
W warunkach opisanego badania dawka 0,4 g laktozy była tolerowana przez badane osoby. W grupie B nasilenie objawów wyniosło średnio około 6 jednostek, podobnie jak w grupie C otrzymującej placebo — około 7. Wyraźnie wyższe było w grupie A po 20 g laktozy, około 14. Kluczowe jest porównanie B z kontrolą C: mała dawka nie zwiększała średniego nasilenia objawów względem placebo. Wynik nie oznacza całkowitego braku dolegliwości ani identycznej reakcji każdej osoby; dotyczy przedstawionej grupy i warunków doświadczenia.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za określenie, że dawka 0,4 g jest dopuszczalna, wraz z poprawnym uzasadnieniem,
odnoszącym się do nasilenia objawów nie wyższego niż w przypadku placebo. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 12.1 — w podstawie programowej. Interpretacja skutków badanej dawki laktozy względem placebo.
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 12.1
W podstawie programowej
Interpretacja skutków badanej dawki laktozy względem placebo.
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z12-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:OG.II.5
Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 4. Układ pokarmowy i przebieg procesów trawiennych. Zdający: 2) […] wyjaśnia znaczenie składników pokarmowych dla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu […]; 4) analizuje związek pomiędzy dietą […] a stanem zdrowia […].
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Zagadnienia: Odżywianie się