Powszechne prawie na całym świecie komary Culex pipiens są wektorami wielu poważnych chorób odzwierzęcych, głównie dlatego, że licznie występują na obszarach miejskich. Taksonomia i systematyka tej grupy stanowi wyzwanie dla badaczy.
Formy komarów Culex pipiens f. molestus oraz Culex pipiens f. pipiens wykazują istotne różnice fizjologiczne i ekologiczne. W przeciwieństwie do C. pipiens f. pipiens, który żyje na powierzchni, komary z londyńskiego metra nie hibernują i żywią się krwią ssaków (ludzi i szczurów), a nie – ptaków.
Komary C. pipiens f. molestus, które rozmnażają się w korytarzach londyńskiego metra, zaczęły stopniowo odróżniać się genetycznie od tych przebywających na powierzchni. Różnice genetyczne są znaczące – między osobnikami z subpopulacji C. pipiens f. pipiens oraz C. pipiens f. molestus występuje izolacja prezygotyczna i postzygotyczna.
Na podstawie: J. Jońca, Miejska dżungla, „Wiedza i Życie” 9, 2020; K. Byrne, R. Nichols, Culex pipiens in London Underground Tunnels: […], „Heredity” 82, 1999; M.L. Aardema i in., Global Evaluation of Taxonomic Relationships and Admixture within the Culex pipiens
Complex of Mosquitoes, „Parasites & Vectors” 13(8), 2020.
Na podstawie przedstawionych informacji oceń, czy poniższe stwierdzenia są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| 1. | Na podstawie nazw łacińskich komarów C. pipiens f. molestus i C. pipiens f. pipiens można stwierdzić, że te komary są klasyfikowane jako jeden gatunek. | |
|---|---|---|
| 2. | Brak przepływu genów między opisywanymi populacjami komarów wskazuje, że należą one do różnych gatunków biologicznych. | |
| 3. | Opisane subpopulacje komarów wykazują adaptacje fizjologiczne do lokalnych warunków środowiska. |
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel wniosek z zapisu nazw od wniosku z biologicznego kryterium izolacji rozrodczej. Nie są to pytania o dokładnie ten sam rodzaj danych.
Podpowiedź 2
Wspólna nazwa gatunkowa wskazuje formalną klasyfikację, natomiast brak skutecznego przepływu genów wskazuje odrębność reprodukcyjną. Trzecie zdanie porównaj z fizjologią hibernacji.
Podpowiedź 3
Zaznacz P w trzech wierszach. Wyjaśnij różnicę między nomenklaturą a biologicznym kryterium gatunku, zamiast odrzucać jedno zdanie tylko dlatego, że pozornie przeczy drugiemu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – P, 2. – P, 3. – P.
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Wszystkie zdania są prawdziwe w świetle podanego opisu. W nazwach obu form pozostaje wspólny człon gatunkowy Culex pipiens, więc formalnie przedstawiono je jako formy jednego gatunku. Biologiczna koncepcja gatunku opiera się jednak na przepływie genów; opisane bariery pre- i postzygotyczne przemawiają za odrębnością ich pul genowych. Różnice hibernacji i korzystania z żywicieli odpowiadają lokalnym warunkom życia. Nie ma tu logicznej sprzeczności: nazewnictwo taksonomiczne i kryterium biologicznego gatunku opisują problem z dwóch perspektyw. Wniosek dotyczy informacji zadania, nie samodzielnej aktualizacji systematyki.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
1. Na podstawie nazw łacińskich komarów C. pipiens f. molestus i C. pipiens f. pipiens można stwierdzić, że te komary są klasyfikowane jako jeden gatunek.
W podstawie programowej
Nazwy taksonów i izolacja rozrodcza w rozdzielaniu gatunków. Zakres części: 1. Na podstawie nazw łacińskich komarów C. pipiens f. molestus i C. pipiens f. pipiens można stwierdzić, że te komary są klasyfikowane jako jeden gatunek..
- PR:V.3 — porządkuje hierarchicznie podstawowe rangi taksonomiczne.
2. Brak przepływu genów między opisywanymi populacjami komarów wskazuje, że należą one do różnych gatunków biologicznych.
W podstawie programowej
Nazwy taksonów i izolacja rozrodcza w rozdzielaniu gatunków. Zakres części: 2. Brak przepływu genów między opisywanymi populacjami komarów wskazuje, że należą one do różnych gatunków biologicznych..
- PR:XVI.10 — przedstawia gatunek jako izolowaną pulę genową;
- PR:XVI.11 — przedstawia mechanizm powstawania gatunków wskutek specjacji allopatrycznej i sympatrycznej;
3. Opisane subpopulacje komarów wykazują adaptacje fizjologiczne do lokalnych warunków środowiska.
W podstawie programowej
Nazwy taksonów i izolacja rozrodcza w rozdzielaniu gatunków. Zakres części: 3. Opisane subpopulacje komarów wykazują adaptacje fizjologiczne do lokalnych warunków środowiska..
- PR:XVI.11 — przedstawia mechanizm powstawania gatunków wskutek specjacji allopatrycznej i sympatrycznej;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2023-CZERWIEC-F2023-Z18
Organizator: CKE
Działy: Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji organizmów | Ewolucja
Organizmy: zwierzęta
Procesy: rozmnażanie
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych | Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia