Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 10 · czerwiec 2023 · Formuła 2023
Podstawową jednostką funkcjonalno-strukturalną nerki jest nefron. W początkowej części nefronu znajduje się ciałko nerkowe, zbudowane z kłębuszka nerkowego oraz otaczającej go torebki Bowmana. Śródbłonek kapilar kłębuszka jest zespolony z nabłonkiem blaszki trzewnej torebki Bowmana, co sprawia, że płyn przefiltrowany przez kapilary kłębuszka przepływa bezpośrednio do światła torebki Bowmana, a następnie – do kanalika bliższego nefronu.
Część osocza krwi przepływającej przez naczynia włosowate kłębuszków nerkowych ulega przefiltrowaniu do światła torebki Bowmana. Związki przefiltrowane do przesączu kłębuszkowego przepływają następnie przez kanaliki nerkowe, gdzie dochodzi do wchłaniania zwrotnego.
W tabeli przedstawiono zawartość wybranych związków w przesączu kłębuszkowym oraz ilości tych związków ulegające wchłanianiu zwrotnemu u zdrowego człowieka.
| Nazwa związku | Zawartość w przesączu kłębuszkowym, g/doba | Ilość ulegająca wchłanianiu zwrotnemu, g/doba | Ilość pozostająca w moczu, g/doba |
|---|---|---|---|
| glukoza | 180 | 180 | 0 |
| jony sodu | 588 | 584 | 4 |
Na podstawie: J.E. Hall, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, Filadelfia 2016;
D.U. Silverthon, Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2021.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące procesów zachodzących w nefronie zdrowego człowieka są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| 1. | Budowa ciałka nerkowego uniemożliwia przemieszczanie się elementów morfotycznych krwi do światła kanalika nerkowego. | |
| 2. | Podczas filtracji kłębuszkowej większość białek osocza przemieszcza się do światła kanalika nerkowego. | |
| 3. | Zmiany średnicy tętniczki doprowadzającej pozwalają na utrzymanie względnie stałego przepływu krwi przez kłębuszek nerkowy mimo zmian ciśnienia krwi w tętnicy nerkowej. |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odróżnij wodę i małe substancje osocza od komórek krwi oraz dużych białek. Przesącz nie ma takiego samego składu jak pełna krew.
Podpowiedź 2
Bariera działa selektywnie, a nie jak otwarty przewód dla wszystkich składników. W trzecim zdaniu rozważ wpływ średnicy naczynia na opór przepływu.
Podpowiedź 3
Przypisz P do zatrzymywania krwinek, F do filtrowania większości białek i P do autoregulacji. Nie myl filtracji osocza z resorpcją zachodzącą później w kanalikach.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – P, 2. – F, 3. – P.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Oceny to P, F i P. Bariera filtracyjna zdrowego ciałka nerkowego zatrzymuje elementy morfotyczne krwi i większość dużych białek osocza, przepuszczając wodę i drobne substancje. Z tego powodu drugi sąd o przechodzeniu większości białek jest fałszywy. Regulacja średnicy tętniczki doprowadzającej zmienia opór przepływu i uczestniczy w autoregulacji kłębuszkowej mimo zmian ciśnienia dopływającej krwi. Względna stałość nie oznacza pełnej niezależności przepływu od dowolnie dużych zmian ciśnienia ani braku granic działania autoregulacji.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
1. Budowa ciałka nerkowego uniemożliwia przemieszczanie się elementów morfotycznych krwi do światła kanalika nerkowego. — w podstawie programowej. Filtracja kłębuszkowa i budowa nefronu. Zakres części: 1. Budowa ciałka nerkowego uniemożliwia przemieszczanie się elementów morfotycznych krwi do światła kanalika nerkowego..
- PR:XI.2.4.e — przedstawia związek między budową a funkcją narządów układu moczowego człowieka,
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
2. Podczas filtracji kłębuszkowej większość białek osocza przemieszcza się do światła kanalika nerkowego. — w podstawie programowej. Filtracja kłębuszkowa i budowa nefronu. Zakres części: 2. Podczas filtracji kłębuszkowej większość białek osocza przemieszcza się do światła kanalika nerkowego..
- PR:XI.2.4.e — przedstawia związek między budową a funkcją narządów układu moczowego człowieka,
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
3. Zmiany średnicy tętniczki doprowadzającej pozwalają na utrzymanie względnie stałego przepływu krwi przez kłębuszek nerkowy mimo zmian ciśnienia krwi w tętnicy nerkowej. — w podstawie programowej. Filtracja kłębuszkowa i budowa nefronu. Zakres części: 3. Zmiany średnicy tętniczki doprowadzającej pozwalają na utrzymanie względnie stałego przepływu krwi przez kłębuszek nerkowy mimo zmian ciśnienia krwi w tętnicy nerkowej..
- PR:XI.2.4.e — przedstawia związek między budową a funkcją narządów układu moczowego człowieka,
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
Wymagania podstawy programowej
1. Budowa ciałka nerkowego uniemożliwia przemieszczanie się elementów morfotycznych krwi do światła kanalika nerkowego.
W podstawie programowej
Filtracja kłębuszkowa i budowa nefronu. Zakres części: 1. Budowa ciałka nerkowego uniemożliwia przemieszczanie się elementów morfotycznych krwi do światła kanalika nerkowego..
- PR:XI.2.4.e — przedstawia związek między budową a funkcją narządów układu moczowego człowieka,
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
2. Podczas filtracji kłębuszkowej większość białek osocza przemieszcza się do światła kanalika nerkowego.
W podstawie programowej
Filtracja kłębuszkowa i budowa nefronu. Zakres części: 2. Podczas filtracji kłębuszkowej większość białek osocza przemieszcza się do światła kanalika nerkowego..
- PR:XI.2.4.e — przedstawia związek między budową a funkcją narządów układu moczowego człowieka,
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
3. Zmiany średnicy tętniczki doprowadzającej pozwalają na utrzymanie względnie stałego przepływu krwi przez kłębuszek nerkowy mimo zmian ciśnienia krwi w tętnicy nerkowej.
W podstawie programowej
Filtracja kłębuszkowa i budowa nefronu. Zakres części: 3. Zmiany średnicy tętniczki doprowadzającej pozwalają na utrzymanie względnie stałego przepływu krwi przez kłębuszek nerkowy mimo zmian ciśnienia krwi w tętnicy nerkowej..
- PR:XI.2.4.e — przedstawia związek między budową a funkcją narządów układu moczowego człowieka,
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2023-CZERWIEC-F2023-Z10-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.4.e | PR:XI.2.4.f
Wymagania historyczne: I. Chemizm życia. 2. Składniki organiczne. Zdający: 2) przedstawia budowę białek […]. XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 4) Wydalanie i osmoregulacja. Zdający: b) przedstawia istotę procesu wydalania oraz wymienia substancje, które są wydalane z organizmu, d) przedstawia związek między budową i funkcją narządów układu moczowego człowieka, e) przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka […].
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Zagadnienia: Składniki organiczne | Wydalanie i osmoregulacja
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia