Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 9 · czerwiec 2023 · Formuła 2023
Na rysunku przedstawiono widok jamy ustnej człowieka od strony przyśrodkowej, uwzględniający śliniankę podjęzykową, śliniankę podżuchwową oraz ich przewody odprowadzające:
• przewód podżuchwowy
• przewód większy ślinianki podjęzykowej
• przewody mniejsze ślinianki podjęzykowej.
Na podstawie: W. Dauber, Ilustrowana anatomia człowieka Feneisa, Warszawa 2010;
J. Sokołowska-Pituchowa (red.), Anatomia człowieka, Warszawa 2020.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Spośród podanych produktów spożywczych wybierz i zaznacz wszystkie produkty zawierające skrobię.
mięso wieprzowe kasza jęczmienna suszone borowiki
marynowana cebula masło
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozróżnij skrobię od wszystkich węglowodanów oraz od innych polisacharydów zapasowych. Kasza jest produktem zbożowym, w którym skrobia stanowi ważny składnik.
Podpowiedź 2
Zwierzęta i grzyby gromadzą przede wszystkim glikogen, nie skrobię. Nie stosuj jednak odwrotnej reguły, że każda część rośliny automatycznie magazynuje skrobię.
Podpowiedź 3
Dla tego arkusza sprawdź wskazania oficjalnego klucza i uwagę redakcyjną przy cebuli. Odpowiedzi historycznego egzaminu nie należy rozszerzać na ogólną regułę o składzie wszystkich produktów roślinnych.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
kasza jęczmienna, marynowana cebula
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za wybór dwóch produktów spożywczych zawierających skrobię. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Oficjalny klucz wskazuje kaszę jęczmienną i marynowaną cebulę. Kasza zawiera skrobię zgromadzoną w ziarniakach. Druga pozycja wymaga zastrzeżenia: cebula magazynuje przede wszystkim fruktany i cukry rozpuszczalne, więc nie należy uczyć, że każda jadalna część rośliny jest źródłem skrobi. Bez składu konkretnego produktu marynowanego nie można uzasadniać tej pozycji domniemanym dodatkiem skrobi. Zachowujemy odpowiedź egzaminacyjną, ale wyraźnie oddzielamy ją od ogólnej wiedzy o zapasach cebuli. Mięso, masło i borowiki nie są typowymi produktami zawierającymi skrobię.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za wybór dwóch produktów spożywczych zawierających skrobię. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 9.4 — w podstawie programowej. Pokarmowe źródła skrobi.
- PR:I.2.1 — przedstawia budowę węglowodanów (uwzględniając wiązania glikozydowe α, β); rozróżnia monosacharydy (glukoza, fruktoza, galaktoza, ryboza, deoksyryboza), disacharydy (sacharoza, laktoza, maltoza), polisacharydy (skrobia, glikogen, celuloza, chityna) i określa znaczenie biologiczne węglowodanów, uwzględniając ich właściwości fizyczne i chemiczne; planuje oraz przeprowadza doświadczenie wykazujące obecność skrobi w materiale biologicznym;
- PR:XI.2.1.c — przedstawia rolę nieorganicznych i organicznych składników pokarmowych w odżywianiu człowieka, w szczególności białek pełnowartościowych i niepełnowartościowych, NNKT, błonnika, witamin,
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 9.4
W podstawie programowej
Pokarmowe źródła skrobi.
- PR:I.2.1 — przedstawia budowę węglowodanów (uwzględniając wiązania glikozydowe α, β); rozróżnia monosacharydy (glukoza, fruktoza, galaktoza, ryboza, deoksyryboza), disacharydy (sacharoza, laktoza, maltoza), polisacharydy (skrobia, glikogen, celuloza, chityna) i określa znaczenie biologiczne węglowodanów, uwzględniając ich właściwości fizyczne i chemiczne; planuje oraz przeprowadza doświadczenie wykazujące obecność skrobi w materiale biologicznym;
- PR:XI.2.1.c — przedstawia rolę nieorganicznych i organicznych składników pokarmowych w odżywianiu człowieka, w szczególności białek pełnowartościowych i niepełnowartościowych, NNKT, błonnika, witamin,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2023-CZERWIEC-F2023-Z9-4
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.2.1 | PR:XI.2.1.c
Wymagania historyczne: IX. Różnorodność roślin. 1. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający: 8) przedstawia znaczenie roślin dla człowieka. XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 1) Odżywianie się. Zdający: i) przedstawia zasady racjonalnego żywienia człowieka.
Działy: Chemizm życia | Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Zagadnienia: Rośliny lądowe i wtórnie wodne | Odżywianie się
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia