Materiał źródłowy do zadania
Na poniższym schemacie przedstawiono wartości w megapaskalach (MPa) potencjału wody
Na podstawie: vhv.rs
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące transportu wody u roślin są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| 1. | Utrzymanie siły ssącej liści wymaga nakładu energii pochodzącej z przemian metabolicznych. | |
|---|---|---|
| 2. | Spadek wilgotności powietrza prowadzi do zwiększenia intensywności transpiracji. | |
| 3. | Duże zasolenie roztworu glebowego jest przyczyną tzw. suszy fizjologicznej. |
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Pierwsze zdanie porównaj z mechanizmem transpiracji, nie parcia korzeniowego. Drugie dotyczy różnicy wilgotności, a trzecie dostępności wody dla korzenia.
Podpowiedź 2
Roślina może cierpieć na niedobór pobieranej wody także w mokrym, silnie zasolonym podłożu. Liczy się potencjał wody, nie sama ilość cieczy w glebie.
Podpowiedź 3
Zaznacz F, P, P. Nie przypisuj liściom aktywnej pompy ATP podnoszącej wodę w naczyniach ani suszy fizjologicznej wyłącznie brakowi opadów.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – F, 2. – P, 3. – P.
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Oceny to F, P i P. Siła ssąca liści wynika z transpiracji i właściwości słupa wody, a nie bezpośredniego pompowania wymagającego ATP. Spadek wilgotności zwiększa gradient między wilgotnym wnętrzem liścia a atmosferą, sprzyjając parowaniu przy innych warunkach jednakowych. Zasolenie obniża potencjał wody w glebie i może utrudnić jej pobieranie mimo obecności wody — to susza fizjologiczna. Należy odróżnić bierny transport transpiracyjny od zależnego od metabolizmu transportu jonów podczas parcia korzeniowego.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
1. Utrzymanie siły ssącej liści wymaga nakładu energii pochodzącej z przemian metabolicznych.
W podstawie programowej
Transport wody, transpiracja i susza fizjologiczna. Zakres części: 1. Utrzymanie siły ssącej liści wymaga nakładu energii pochodzącej z przemian metabolicznych..
- PR:IX.3.1 — wyjaśnia mechanizmy pobierania oraz transportu wody i soli mineralnych;
2. Spadek wilgotności powietrza prowadzi do zwiększenia intensywności transpiracji.
W podstawie programowej
Transport wody, transpiracja i susza fizjologiczna. Zakres części: 2. Spadek wilgotności powietrza prowadzi do zwiększenia intensywności transpiracji..
- PR:IX.3.4 — wykazuje wpływ czynników zewnętrznych (temperatura, światło, wilgotność, ruchy powietrza) na bilans wodny roślin; planuje i przeprowadza doświadczenie określające wpływ czynników zewnętrznych na intensywność transpiracji;
3. Duże zasolenie roztworu glebowego jest przyczyną tzw. suszy fizjologicznej.
W podstawie programowej
Transport wody, transpiracja i susza fizjologiczna. Zakres części: 3. Duże zasolenie roztworu glebowego jest przyczyną tzw. suszy fizjologicznej..
- PR:IX.3.5 — opisuje wpływ suszy fizjologicznej na bilans wodny rośliny;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2022-CZERWIEC-F2015-Z6-2
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Zagadnienia: Gospodarka wodna i odżywianie mineralne roślin