Materiał źródłowy do zadania
Cebule tulipanów zimują w gruncie, a wiosną wyrastają z nich liście asymilacyjne i kwiaty. Ogławianie cebulowych roślin ozdobnych jest zabiegiem pielęgnacyjnym polegającym na usuwaniu przekwitniętych kwiatów, ale pozostawianiu liści asymilacyjnych aż do ich zaschnięcia. Latem rośliny wchodzą w stan spoczynku. Aby uzyskać większe cebule, producenci cebul tulipanów ogławiają rośliny już na początku ich kwitnienia.
Na poniższej ilustracji przedstawiono pokrój rośliny nieogłowionej i ogłowionej oraz budowę jej cebuli.
Na podstawie: atlas-roslin.pl; naogrodowej.pl; qvc.com
Wyjaśnij, dlaczego ogławianie tulipanów skutkuje zwiększeniem masy cebul tych roślin.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odróżnij organ wytwarzający asymilaty od organów, które je zużywają lub magazynują. Po zabiegu liście pozostają, a część rozrodcza zostaje usunięta.
Podpowiedź 2
Owoce i nasiona byłyby silnymi odbiorcami produktów fotosyntezy. Po ich ograniczeniu większa część tych produktów może trafiać do organu spichrzowego.
Podpowiedź 3
Połącz pozostawioną fotosyntezę z przekierowaniem asymilatów do cebuli zamiast do nasion. Nie przypisuj korzeniom pobierania gotowej energii do przyrostu masy.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Ogławianie roślin cebulowych pozwala na ograniczenie transportu asymilatów do owoców i nasion oraz zwiększenie transportu asymilatów z liści do cebul. Większa zawartość materiałów zapasowych dostarczanych do cebul zwiększa ich wielkość.
• Ogławianie roślin cebulowych pozwala na zwiększenie transportu asymilatów z liści do cebul, co wpływa pozytywnie na ich rozwój. Jest to możliwe dlatego, że roślina nie gromadzi zasobów w nasionach.
• Gdy ogłowi się tulipana, substancje odżywcze, które byłyby zużyte do wytworzenia kwiatów, będą magazynowane w liściach spichrzowych rośliny, przez co cebula tulipana zwiększy swoje rozmiary.
Zasady oceniania
1 pkt – za prawidłowe wyjaśnienie, uwzględniające ograniczenie transportu asymilatów do
kwiatów, owoców lub nasion oraz wynikającą z tego możliwość odkładania większej ilości związków zapasowych w cebuli. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Usunięcie kwiatów ogranicza zużywanie i transport asymilatów do rozwoju owoców i nasion. Pozostawione liście nadal fotosyntetyzują, więc więcej produktów może zostać skierowanych do cebuli i zgromadzonych jako zapas. Zwiększa to jej masę. Kluczowe jest zachowanie liści jako źródła asymilatów oraz usunięcie konkurencyjnego odbiorcy. Samo odcięcie kwiatu nie tworzy dodatkowych substancji odżywczych i nie oznacza wzrostu pobierania energii z gleby.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za prawidłowe wyjaśnienie, uwzględniające ograniczenie transportu asymilatów do
kwiatów, owoców lub nasion oraz wynikającą z tego możliwość odkładania większej ilości związków zapasowych w cebuli. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 7.1
W podstawie programowej
Kierowanie asymilatów do cebuli po usunięciu kwiatów.
- PR:IX.4.2 — określa drogi, jakimi transportowane są produkty fotosyntezy;
- PR:IX.2.7 — uzasadnia, że modyfikacje organów wegetatywnych roślin są adaptacją do różnych warunków środowiska i pełnionych funkcji;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2022-CZERWIEC-F2015-Z7-1
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin | Odżywianie się roślin