Materiał źródłowy do zadania
Na poniższym schemacie przedstawiono wartości w megapaskalach (MPa) potencjału wody
Na podstawie: vhv.rs
Przy jakiej wartości potencjału wody w atmosferze transpiracja w przedstawionej roślinie będzie zachodzić najwolniej? Zaznacz odpowiedź spośród podanych, a następnie uzasadnij odpowiedź.
Uzasadnienie:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj wartości ze znakiem, nie same liczby 10 i 100. Mniej ujemny potencjał atmosfery oznacza powietrze bliższe nasyceniu parą wodną.
Podpowiedź 2
Szybkość utraty wody zależy od różnicy między liściem a otoczeniem. Im mniejszy ten gradient, tym słabsza transpiracja w porównywalnych warunkach.
Podpowiedź 3
Wybierz −10 MPa i wyjaśnij najmniejszą różnicę potencjałów lub najwyższą wilgotność. Samo wskazanie najmniejszej wartości bezwzględnej nie opisuje przyczyny biologicznej.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• A, ponieważ przy tej wartości wilgotność powietrza jest najwyższa.
• A, bo w tej sytuacji jest największa wilgotność powietrza i parowanie z liści będzie zachodzić najwolniej.
• A, ponieważ różnica potencjałów między liściem a atmosferą jest najmniejsza.
• A, im niższa wartość potencjału wody w atmosferze, tym intensywniej zachodzi transpiracja, bo różnica potencjału między rośliną a atmosferą jest większa.
Zasady oceniania
1 pkt – za wybór odpowiedzi A oraz poprawne uzasadnienie, odnoszące się do najwyższej
wilgotności powietrza lub odnoszące się do najmniejszej różnicy potencjałów wody między wnętrzem liści rośliny a atmosferą. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Prawidłowa odpowiedź to A, −10 MPa. Spośród podanych wartości jest to najwyższy, najmniej ujemny potencjał wody w atmosferze, odpowiadający największej wilgotności. Różnica potencjału między liściem a otoczeniem jest wtedy najmniejsza, więc odpływ wody w postaci pary jest najwolniejszy przy pozostałych takich samych warunkach. Nie należy traktować −100 jako liczby większej od −10 ani utożsamiać większej wartości bezwzględnej z większym potencjałem. Odpowiedź wymaga zaznaczenia wariantu i uzasadnienia gradientem lub wilgotnością.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za wybór odpowiedzi A oraz poprawne uzasadnienie, odnoszące się do najwyższej
wilgotności powietrza lub odnoszące się do najmniejszej różnicy potencjałów wody między wnętrzem liści rośliny a atmosferą. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 6.1
W podstawie programowej
Potencjał wody w atmosferze a transpiracja.
- PR:IX.3.4 — wykazuje wpływ czynników zewnętrznych (temperatura, światło, wilgotność, ruchy powietrza) na bilans wodny roślin; planuje i przeprowadza doświadczenie określające wpływ czynników zewnętrznych na intensywność transpiracji;
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2022-CZERWIEC-F2015-Z6-1
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny
Zagadnienia: Gospodarka wodna i odżywianie mineralne roślin