Zadanie 5 — czerwiec 2022 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt

Której struktury nie można zaobserwować w mikroskopie świetlnym ze względu na jej zbyt małe wymiary? Zaznacz odpowiedź spośród podanych.

  • A. chloroplast
  • B. rybosom
  • C. wakuola
  • D. amyloplast
Wybierz odpowiedź
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj skalę nanometrów z granicą rozdzielczości standardowego mikroskopu świetlnego. Pytanie dotyczy możliwości odróżnienia struktury, nie tylko powiększenia obrazu.

Podpowiedź 2

Duże organella można zobaczyć, ale drobne kompleksy rybosomowe wymagają metod o wyższej rozdzielczości. Dodatkowe powiększenie obiektywu nie zawsze daje nowe szczegóły.

Podpowiedź 3

Zaznacz rybosom. Nie uzasadniaj wyboru brakiem barwnika lub aktywności struktury, skoro przeszkodą są jej małe wymiary.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

B. rybosom

Zasady oceniania

1 pkt – za wybór właściwej struktury komórkowej – rybosom. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Odpowiedź B — rybosom — wskazuje strukturę zbyt małą, by standardowy mikroskop świetlny rozdzielił ją jako odrębny obiekt. Rybosomy mają wymiary rzędu kilkudziesięciu nanometrów, podczas gdy typowa granica rozdzielczości takiego mikroskopu to około 200 nm. Samo większe powiększenie nie usuwa tego ograniczenia. Trzeba odróżnić rozdzielczość od powiększenia: obraz może być duży, lecz nadal nie pokazywać szczegółu niewyodrębnionego optycznie. Rozstrzyga rozmiar konkretnej struktury, nie jej znaczenie dla komórki.

Sprawdź kompletność rozwiązania

1 pkt – za wybór właściwej struktury komórkowej – rybosom. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 5

W podstawie programowej

Rozdzielczość mikroskopu świetlnego a rozmiar rybosomu.

  • PR:OG.II.6 — przygotowuje preparaty świeże oraz przeprowadza celowe obserwacje mikroskopowe i makroskopowe.
  • PR:II.6 — opisuje budowę rybosomów, ich powstawanie i pełnioną funkcję oraz określa ich lokalizację w komórce;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2022-CZERWIEC-F2015-Z5

Organizator: CKE

Działy: Komórka

Organizmy: zwierzęta

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania