Na zdjęciu przedstawiono fragment przekroju poprzecznego przez młody pęd jesionu (Fraxinus sp.) obserwowany w mikroskopie świetlnym. Podczas przygotowywania preparatu cytoplazma żywych komórek uległa zniszczeniu, ale są widoczne jej pozostałości.
Na podstawie: www.flickr.com
Która tkanka tworzy warstwę oznaczoną na schemacie literą X? Zaznacz odpowiedź spośród podanych, a następnie podaj dwie widoczne na zdjęciu cechy budowy tej tkanki, które umożliwiły jej identyfikację.
1.
2.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozróżnij stan tkanki w żywej roślinie od skutku przygotowania preparatu. Źródło wyjaśnia, dlaczego cytoplazma jest częściowo zniszczona.
Podpowiedź 2
Kolenchyma ma żywe komórki i charakterystyczne nierównomierne zgrubienia. Zestaw te cechy zamiast wskazywać jedynie dużą grubość dowolnej ściany.
Podpowiedź 3
Zaznacz kolenchymę i podaj pozostałości cytoplazmy oraz zgrubienia ścian, najlepiej w narożach. Nie myl jej z martwymi, silnie zdrewniałymi komórkami sklerenchymy.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
D. kolenchyma
1. komórki zawierają cytoplazmę (żywe komórki)
2. zgrubiałe ściany komórkowe
Uwaga: Uznaje się odpowiedzi odnoszące się wyłącznie do zgrubiałych ścian komórkowych pod warunkiem, że prawidłowo został opisany charakter tych zgrubień, np.: „1. zgrubiałe ściany komórkowe, 2. zgrubienia występują w kątach ścian”.
Zasady oceniania
1 pkt – za wybór kolenchymy oraz podanie charakterystycznej dla niej kombinacji cech
budowy: 1) obecność cytoplazmy i 2) zgrubiałe ściany komórkowe. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Odpowiedź D wskazuje kolenchymę, czyli zwarcicę. Widoczne są zgrubiałe ściany komórkowe, szczególnie w narożach, oraz pozostałości cytoplazmy świadczące o żywym charakterze komórek przed przygotowaniem preparatu. Kolenchyma wzmacnia rosnące części roślin, zachowując elastyczność. Same grube ściany mogłyby wskazywać także inną tkankę, dlatego druga cecha lub dokładny charakter zgrubień ma znaczenie. Nie należy wnioskować o pierwotnej martwocie komórek tylko dlatego, że preparowanie uszkodziło ich cytoplazmę.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za wybór kolenchymy oraz podanie charakterystycznej dla niej kombinacji cech
budowy: 1) obecność cytoplazmy i 2) zgrubiałe ściany komórkowe. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 4
W podstawie programowej
Identyfikacja kolenchymy na mikrofotografii.
- PR:IX.2.3 — rozpoznaje tkanki roślinne na preparacie mikroskopowym, na schemacie, mikrofotografii, na podstawie opisu i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2022-CZERWIEC-F2015-Z4
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność roślin
Zagadnienia: Rośliny lądowe i wtórnie wodne