Materiał źródłowy do zadania
Gorczyca biała (Sinapis alba) to uprawiana w Polsce roślina zielna z rodziny kapustowatych (Brassicaceae). Liczba chromosomów w komórkach somatycznych gorczycy wynosi 2n = 24. W nasionach gorczycy białej występuje związek organiczny – synalbina, z której w wyniku hydrolizy uwalniają się olejki gorczyczne. Związki te hamują kiełkowanie i wzrost siewek niektórych innych gatunków roślin. W czasie owocowania gorczyca biała jest rośliną trującą dla zwierząt, np. u koni i bydła olejki gorczyczne powodują stany zapalne błon śluzowych.
Na podstawie: B. Sawicka, E. Kotiuk, Gorczyce jako rośliny wielofunkcyjne, „Acta Sci. Pol., Agricultura” 6(2), 2007.
Uzupełnij tabelę – wpisz liczbę chromosomów znajdujących się w komórkach podanych struktur owocu gorczycy.
| Nazwa struktury | Liczba chromosomów w komórce |
|---|---|
| owocnia | |
| zarodek nasienia | |
| bielmo wtórne |
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyznacz najpierw n z liczby chromosomów somatycznych. Następnie rozdziel tkanki macierzyste od produktów dwóch zapłodnień.
Podpowiedź 2
Owocnia zachowuje 2n, zarodek ma n+n, a bielmo wtórne n+n+n. Zsumuj po 12 dla każdego zestawu.
Podpowiedź 3
Wpisz 24, 24 i 36 w odpowiednie wiersze. Nie poprzestawaj na 2n i 3n, ponieważ polecenie wymaga liczby chromosomów.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Nazwa struktury | Liczba chromosomów w komórce |
|---|---|
| owocnia | 24 |
| zarodek nasienia | 24 |
| bielmo wtórne | 36 |
Uwaga: Nie uznaje się podania jedynie ploidalności komórek, np.: 2n, 3n.
Zasady oceniania
1 pkt – za wpisanie prawidłowej liczby chromosomów występujących w podanych
strukturach. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Owocnia ma 24 chromosomy, zarodek 24, a bielmo wtórne 36. Z podanego 2n = 24 wynika n = 12. Owocnia pochodzi z diploidalnych tkanek rośliny macierzystej, zarodek z połączenia komórki jajowej i plemnikowej, a typowe bielmo wtórne z połączenia drugiej komórki plemnikowej z dwoma jądrami polarnymi, czyli 3n. Trzeba podać konkretne liczby, nie tylko symbole ploidalności. Pochodzenie nasiona nie sprawia, że wszystkie jego tkanki i osłony mają jednakową liczbę chromosomów.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za wpisanie prawidłowej liczby chromosomów występujących w podanych
strukturach. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
owocnia — Liczba chromosomów w komórce
W podstawie programowej
Ploidalność zarodka, bielma i owocni. Zakres części: owocnia — Liczba chromosomów w komórce.
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
zarodek nasienia — Liczba chromosomów w komórce
W podstawie programowej
Ploidalność zarodka, bielma i owocni. Zakres części: zarodek nasienia — Liczba chromosomów w komórce.
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
bielmo wtórne — Liczba chromosomów w komórce
W podstawie programowej
Ploidalność zarodka, bielma i owocni. Zakres części: bielmo wtórne — Liczba chromosomów w komórce.
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2022-CZERWIEC-F2015-Z3-2
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin