Materiał źródłowy do zadania
Na rysunkach przedstawiono dwa rodzaje ssaków potrafiące wykonywać loty ślizgowe. Lotopałanka karłowata (Petaurus breviceps) jest przedstawicielem australijskich torbaczy i charakteryzuje się obecnością długiego chwytnego ogona oraz fałdów skórnych stanowiących powierzchnię nośną. Assapan południowy (Glaucomys volans) jest przedstawicielem amerykańskich łożyskowców. Jego ogon jest długi, szeroki i puszysty, a wzdłuż boków ciała, pomiędzy przednimi a tylnymi kończynami, ciągnie się owłosiony fałd skórny.
Na podstawie: wilderness.org.au; dailymail.co.uk
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A lub B oraz jej uzasadnienie 1., 2., albo 3.
Wykształcenie się struktur będących przystosowaniem do ślizgowego lotu u obu opisywanych gatunków jest przykładem ewolucji
| A. | zbieżnej, | ponieważ wytworzone powierzchnie lotne | 1. | powstały niezależnie od siebie u różnych taksonów. |
| 2. | powstały z tej samej struktury, ale zróżnicowały się w toku ewolucji. | |||
| B. | rozbieżnej, | |||
| 3. | chociaż bardzo podobne do siebie, powstały z innych struktur. |
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj nie tylko wygląd fałdów, ale położenie obu gatunków wśród ssaków. Podobna specjalizacja mogła powstać niezależnie po rozdzieleniu linii.
Podpowiedź 2
Konwergencja nie wymaga, aby każdy materiał budujący struktury był inny. Fałd skórny może specjalizować się do szybowania oddzielnie w różnych grupach.
Podpowiedź 3
Wybierz ewolucję zbieżną i niezależne powstanie powierzchni lotnych, czyli A1. Nie wybieraj uzasadnienia o różnych strukturach wyjściowych, którego opis nie wykazuje.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
A1
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Poprawne połączenie to A1: ewolucja zbieżna, ponieważ powierzchnie lotne powstały niezależnie u torbacza i łożyskowca. Podobne wymagania lotu ślizgowego sprzyjały podobnym rozwiązaniom funkcjonalnym w różnych liniach. Nie trzeba twierdzić, że fałdy pochodzą z zupełnie różnych narządów: w obu przypadkach uczestniczy skóra, a kluczowa jest niezależność specjalizacji do tej funkcji. Ewolucja rozbieżna oznaczałaby różnicowanie wspólnej odziedziczonej struktury w odmienne kierunki. Podobieństwo funkcji nie jest samo dowodem bliskiego pokrewieństwa.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Wybierz odpowiedź
W podstawie programowej
Konwergencja struktur umożliwiających lot ślizgowy. Zakres części: Wybierz odpowiedź.
- PR:XVI.13 — rozpoznaje, na podstawie opisu, schematu, rysunku, konwergencję i dywergencję;
Wybierz drugą część odpowiedzi
W podstawie programowej
Konwergencja struktur umożliwiających lot ślizgowy. Zakres części: Wybierz drugą część odpowiedzi.
- PR:XVI.13 — rozpoznaje, na podstawie opisu, schematu, rysunku, konwergencję i dywergencję;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2022-CZERWIEC-F2015-Z21-1
Organizator: CKE
Działy: Ewolucja
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ewolucja