Materiał źródłowy do zadania
Na rysunkach przedstawiono dwa rodzaje ssaków potrafiące wykonywać loty ślizgowe. Lotopałanka karłowata (Petaurus breviceps) jest przedstawicielem australijskich torbaczy i charakteryzuje się obecnością długiego chwytnego ogona oraz fałdów skórnych stanowiących powierzchnię nośną. Assapan południowy (Glaucomys volans) jest przedstawicielem amerykańskich łożyskowców. Jego ogon jest długi, szeroki i puszysty, a wzdłuż boków ciała, pomiędzy przednimi a tylnymi kończynami, ciągnie się owłosiony fałd skórny.
Na podstawie: wilderness.org.au; dailymail.co.uk
Uzupełnij tabelę – spośród podanych cech budowy zwierząt (A–F) wybierz cechy wspólne dla łożyskowców i torbaczy oraz cechy charakterystyczne tylko dla danej grupy.
A. Owłosiona skóra.
B. Obecność gruczołów mlecznych.
C. Dobrze wytworzone łożysko podczas ciąży.
D. Wykształcenie sutków.
E. Obecność macicy u samic.
F. Worek skórny u samic służący za miejsce rozwoju i ochrony potomstwa.
| Cechy | Oznaczenia literowe cech |
|---|---|
| wspólne dla łożyskowców i torbaczy | |
| występujące tylko u łożyskowców | |
| występujące tylko u torbaczy |
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw oddziel podstawowe cechy obu grup ssaków od cech związanych ze sposobem ciąży i opieki nad niedojrzałym młodym. U obu występuje rozród z udziałem macicy.
Podpowiedź 2
Sutki i gruczoły mleczne nie są wyłącznie cechą łożyskowców. Rozróżnienie dotyczy stopnia rozwoju łożyska i obecności torby u opisywanych torbaczy.
Podpowiedź 3
Wpisz wspólne A, B, D, E; łożyskowce C; torbacze F. Nie przekształcaj tego uproszczonego zestawienia w twierdzenie, że każdy torbacz ma identyczną torbę albo nie tworzy żadnej postaci łożyska.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Cechy | Oznaczenia literowe cech |
|---|---|
| wspólne dla łożyskowców i torbaczy | A, B, D, E |
| występujące tylko u łożyskowców | C |
| występujące tylko u torbaczy | F |
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne przyporządkowanie wszystkich sześciu cech do właściwych kategorii. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Wspólne cechy to A, B, D i E: włosy, gruczoły mleczne, sutki oraz macica. C, czyli dobrze rozwinięte łożysko w ujęciu porównania zastosowanego w zadaniu, przypisuje się łożyskowcom, a F — torbę do rozwoju młodych — torbaczom. Nie należy wnioskować, że torbacze nie mają macicy lub gruczołów mlecznych. Ich młode rodzą się mniej rozwinięte i długo korzystają z mleka; nie wszystkie gatunki mają jednak jednakowo wykształconą torbę. Podział tabeli dotyczy wskazanych cech, a nie całkowitego braku struktur łożyskowych u każdego torbacza.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne przyporządkowanie wszystkich sześciu cech do właściwych kategorii. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
wspólne dla łożyskowców i torbaczy — Oznaczenia literowe cech
W podstawie programowej
Porównanie cech torbaczy i łożyskowców. Zakres części: wspólne dla łożyskowców i torbaczy — Oznaczenia literowe cech.
- PR:X.4 — wymienia cechy pozwalające na rozróżnienie ryb, płazów, gadów, ssaków i ptaków; na podstawie tych cech identyfikuje organizm jako przedstawiciela jednej z tych grup.
występujące tylko u łożyskowców — Oznaczenia literowe cech
W podstawie programowej
Porównanie cech torbaczy i łożyskowców. Zakres części: występujące tylko u łożyskowców — Oznaczenia literowe cech.
- PR:X.1 — rozróżnia zwierzęta dwuwarstwowe i trójwarstwowe; owodniowce i bezowodniowce; łożyskowe i bezłożyskowe; skrzelodyszne i płucodyszne; zmiennocieplne i stałocieplne; na podstawie drzewa filogenetycznego wykazuje pokrewieństwo między grupami zwierząt;
- PR:XI.2.9.n — przedstawia przebieg ciąży, z uwzględnieniem funkcji łożyska; analizuje wpływ czynników wewnętrznych i zewnętrznych na przebieg ciąży; wyjaśnia istotę i znaczenie badań prenatalnych,
występujące tylko u torbaczy — Oznaczenia literowe cech
W podstawie programowej
Porównanie cech torbaczy i łożyskowców. Zakres części: występujące tylko u torbaczy — Oznaczenia literowe cech.
- PR:X.1 — rozróżnia zwierzęta dwuwarstwowe i trójwarstwowe; owodniowce i bezowodniowce; łożyskowe i bezłożyskowe; skrzelodyszne i płucodyszne; zmiennocieplne i stałocieplne; na podstawie drzewa filogenetycznego wykazuje pokrewieństwo między grupami zwierząt;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2022-CZERWIEC-F2015-Z21-2
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność zwierząt | Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Zagadnienia: Wymiana gazowa i krążenie