Materiał źródłowy do zadania
Soplówka bukowa (Hericium coralloides) jest grzybem z rodziny soplówkowatych (Hericiaceae). Rośnie jako saprotrof na drewnie stojących i leżących pni gatunków drzew liściastych. W Polsce spotykana jest głównie na drewnie buka (Fagus sylvatica), rzadziej na brzozie brodawkowatej (Betula pendula) i topoli osice (Populus tremula). Soplówka bukowa powoduje białą zgniliznę drewna, zwykle pni i dużych gałęzi.
Przez 10 dni hodowano w laboratorium soplówkę w warunkach różnej temperatury oraz na pożywkach o odmiennym pH, po czym zmierzono średnicę kolonii. Wyniki badań przedstawiono na poniższych wykresach.
Na podstawie: J. Piętka, Czynna ochrona zagrożonych grzybów nadrzewnych w lasach, Warszawa 2013.
Sformułuj problem badawczy przedstawionego doświadczenia.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wypisz czynniki, które badacze różnicowali, oraz wielkość zmierzoną po zakończeniu hodowli. Połącz je w jedno pytanie o zależność.
Podpowiedź 2
Badano temperaturę i odczyn, a oceniano wzrost grzybni. Pytanie tylko o temperaturę pomijałoby drugi istotny czynnik.
Podpowiedź 3
Sformułuj pytanie o wpływ temperatury i pH na wzrost lub o ich optimum. Nie zapisuj już w nim, że konkretna wartość jest najlepsza.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Wpływ temperatury i odczynu podłoża na wzrost grzybni soplówki bukowej.
• Czy temperatura i pH podłoża mają wpływ na wzrost grzybni soplówki bukowej?
• Jakie jest optimum temperatury i odczynu podłoża dla wzrostu soplówki bukowej?
Uwaga: Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do określenia optimum ekologicznego lub zakresu tolerancji grzyba pod względem badanych czynników, np. „Jakie są wymagania soplówki bukowej pod względem temperatury i odczynu podłoża?”.
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne sformułowanie problemu badawczego, uwzględniającego 1) badany
gatunek, 2) zmienne niezależne: temperaturę i odczyn podłoża oraz 3) zmienną zależną: wzrost grzybni. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Poprawny problem to: „Jak temperatura i pH podłoża wpływają na wzrost grzybni soplówki bukowej?”. Obejmuje oba zmieniane czynniki oraz mierzoną odpowiedź ocenianą średnicą kolonii po dziesięciu dniach. Można też zapytać o optimum tych warunków. Nie należy podawać gotowego wyniku jako problemu badawczego ani rozszerzać pytania na rozmnażanie, którego nie mierzono. Precyzja polega na zgodności pytania z zakresem doświadczenia, a nie na przepisywaniu wszystkich szczegółów hodowli.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne sformułowanie problemu badawczego, uwzględniającego 1) badany
gatunek, 2) zmienne niezależne: temperaturę i odczyn podłoża oraz 3) zmienną zależną: wzrost grzybni. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 19.1
W podstawie programowej
Problem badawczy dotyczący wzrostu grzyba.
- PR:OG.II.1 — określa problem badawczy, formułuje hipotezy, planuje i przeprowadza oraz dokumentuje obserwacje i proste doświadczenia biologiczne;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2022-CZERWIEC-F2015-Z19-1
Organizator: CKE
Działy: Ekologia
Organizmy: grzyby | rośliny
Zagadnienia: Ekologia organizmów