Mrówkojad wielki (Myrmecophaga tridactyla) to ssak z rzędu szczerbaków zamieszkujący Amerykę Środkową i Południową. Żywi się głównie termitami i gatunkami mrówek żyjącymi w ziemi. Korzystając ze znakomitego węchu, wyszukuje mrowiska i termitiery, a następnie zakrzywionymi przednimi pazurami rozgrzebuje je częściowo i za pomocą długiego i cienkiego języka wyciąga owady z ich wnętrza. Jego rurkowaty pysk nie ma zębów, a język pokryty jest zakrzywionymi do tyłu twardymi brodawkami i grubą warstwą lepkiej śliny wydzielanej z dużych gruczołów ślinowych. Owady miażdżone są najpierw o podniebienie, a następnie w silnie umięśnionym żołądku. Mrówkojad ten nie produkuje w żołądku kwasu solnego, ale wykorzystuje do trawienia kwas mrówkowy zawarty w jadzie mrówek, którymi się żywi.
Na podstawie: D. MacDonald, The Encyclopedia of Mammals, Oxford 2001; dinoanimals.pl
Wypisz z tekstu dwie cechy budowy mrówkojada wielkiego, będące adaptacją do zdobywania pokarmu, oraz określ, na czym polega każda z tych adaptacji.
1.
2.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odróżnij zdobywanie pokarmu od trawienia po połknięciu. Wybierz dwie struktury pomagające dostać się do owadów lub je uchwycić.
Podpowiedź 2
Pazury otwierają dostęp do gniazda, a język wydobywa i utrzymuje owady. Sam dobry węch jest zdolnością, nie nazwą cechy budowy wymaganej tutaj.
Podpowiedź 3
Zapisz na przykład zakrzywione pazury — rozgrzebywanie gniazd i długi język z brodawkami — pobieranie owadów. Nie podawaj żołądka jako narządu chwytającego zdobycz.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• rurkowaty pysk – umożliwia sięgnięcie po pokarm w głąb termitiery lub mrowiska
• język z twardymi i zakrzywionymi brodawkami – umożliwia utrzymanie pokarmu na języku
• duże gruczoły ślinowe – umożliwiają produkcję grubej warstwy lepkiej śliny niezbędnej do pobrania i utrzymania pokarmu w pysku
• zakrzywione przednie pazury – umożliwiają rozgrzebywanie termitiery lub mrowiska
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi, w których zdający odwołuje się do:
• dobrego węchu i wydzielania śliny przez mrówkojada, ponieważ nie są to cechy jego budowy
• silnego umięśnienia żołądka, ponieważ nie uczestniczy on bezpośrednio w zdobywaniu (pobieraniu) pokarmu
• braku zębów.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – za prawidłowe wskazanie dwóch cech budowy mrówkojada wielkiego będących
przystosowaniem do zdobywania pokarmu wraz z określeniem, na czym polegają te adaptacje. 1 pkt – za prawidłowe wskazanie jednej cechy budowy mrówkojada wielkiego będącej
przystosowaniem do zdobywania pokarmu wraz z określeniem, na czym polega ta adaptacja. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Zakrzywione przednie pazury umożliwiają rozgrzebywanie mrowisk i termitier, a długi, cienki język z zakrzywionymi brodawkami pomaga sięgać po owady i utrzymywać je podczas pobierania. Można też wskazać duże gruczoły ślinowe dostarczające lepkiej wydzieliny, ale potrzebna jest cecha budowy, nie sama czynność wydzielania. Silnie umięśniony żołądek odpowiada za późniejszą obróbkę pokarmu, więc nie jest bezpośrednim przystosowaniem do jego zdobywania. Każdy punkt powinien łączyć strukturę z odpowiednim etapem pobierania ofiar.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za prawidłowe wskazanie dwóch cech budowy mrówkojada wielkiego będących
przystosowaniem do zdobywania pokarmu wraz z określeniem, na czym polegają te adaptacje. 1 pkt – za prawidłowe wskazanie jednej cechy budowy mrówkojada wielkiego będącej
przystosowaniem do zdobywania pokarmu wraz z określeniem, na czym polega ta adaptacja. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 18 — w podstawie programowej. Adaptacje mrówkojada do zdobywania pokarmu.
- PR:XI.2.1.a — przedstawia adaptacje w budowie i funkcjonowaniu układów pokarmowych zwierząt do rodzaju pokarmu oraz sposobu jego pobierania,
- PR:XVII.3.4 — przedstawia adaptacje drapieżników, pasożytów i roślinożerców do zdobywania pokarmu;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 18
W podstawie programowej
Adaptacje mrówkojada do zdobywania pokarmu.
- PR:XI.2.1.a — przedstawia adaptacje w budowie i funkcjonowaniu układów pokarmowych zwierząt do rodzaju pokarmu oraz sposobu jego pobierania,
- PR:XVII.3.4 — przedstawia adaptacje drapieżników, pasożytów i roślinożerców do zdobywania pokarmu;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2022-CZERWIEC-F2015-Z18
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.1.a | PR:XVII.3.4
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 13. Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności życiowych. Zdający: 5) podaje różnice między układami pokarmowymi zwierząt w zależności od rodzaju pobieranego pokarmu. IX. Ewolucja. 2. Dobór naturalny. Zdający: 2) […] omawia skutki doboru w postaci powstawania adaptacji u organizmów.
Działy: Funkcjonowanie zwierząt | Ekologia
Organizmy: zwierzęta
Zagadnienia: Odżywianie się