Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 19 · czerwiec 2021 · Formuła 2015
Podczas badań mokradeł występujących u ujścia rzeki do morza zaobserwowano, że trawa spartyna (Spartina patens) jest dominującym gatunkiem na mokradłach słonowodnych, a pałka wąskolistna (Typha angustifolia) – na mokradłach słodkowodnych. Przygotowano eksperyment terenowy, w którym posadzono spartynę oraz pałkę wąskolistną na poletkach doświadczalnych przygotowanych w dwóch wariantach:
• na mokradłach słonowodnych i na mokradłach słodkowodnych w obecności innych gatunków roślin, z którymi naturalnie występują,
• na mokradłach słonowodnych i na mokradłach słodkowodnych bez obecności innych gatunków. Po upływie dwóch sezonów wegetacyjnych zmierzono biomasę osobników spartyny i pałki wąskolistnej na wszystkich poletkach. Wyniki eksperymentu przedstawiono w tabeli.
| Średnia biomasa [g/dm2] | ||||
|---|---|---|---|---|
| spartyna | pałka wąskolistna | |||
| mokradła słonowodne | mokradła słodkowodne | mokradła słonowodne | mokradła słodkowodne | |
| W obecności innych gatunków roślin | 8 | 3 | 0 | 18 |
| Bez obecności innych gatunków roślin | 10 | 20 | 0 | 33 |
Na podstawie: Biologia, pod red. N.A. Campbella, Poznań 2012;
C.M. Crain i wsp., Physical and biotic drivers of plant distribution accross estuarine salinity gradients, „Ecology” 85(9), 2004.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Oceń, czy na podstawie przedstawionych wyników eksperymentu można sformułować poniższe wnioski. Zaznacz T (tak), jeśli taki wniosek można sformułować, albo N (nie) – jeśli nie można go sformułować.
| 1. | Pałka wąskolistna ma szerszy zakres tolerancji na zasolenie wód niż spartyna. | |
| 2. | Przy braku konkurencji siedliskiem optymalnym dla spartyny są mokradła słonowodne. | |
| 3. | Mniejszy udział spartyny w zbiorowiskach mokradeł słodkowodnych jest wynikiem jej konkurencyjnego wypierania. |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel tolerancję na zasolenie od skutków konkurencji. Dla optimum porównaj środowiska bez innych gatunków, a dla konkurencji — ich obecność i brak w tym samym środowisku.
Podpowiedź 2
Spartyna bez konkurentów lepiej rośnie w wodzie słodkiej, choć w naturze dominuje w słonej. W wodzie słodkiej konkurenci silnie ograniczają jej biomasę.
Podpowiedź 3
Zaznacz N, N, T. Kluczowe porównanie konkurencji to spadek biomasy spartyny z 20 do 3 g/dm² na mokradłach słodkowodnych.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – N, 2. – N, 3. – T
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Oceny to N, N, T. Pałka nie wytworzyła biomasy w wodzie słonej, a spartyna rosła w obu środowiskach, więc dane nie wspierają szerszej tolerancji pałki. Bez konkurentów spartyna osiągała 20 g/dm² na mokradłach słodkowodnych i 10 na słonowodnych, co nie wskazuje optymalności wody słonej. Obecność innych gatunków obniżała jej biomasę w wodzie słodkiej z 20 do 3 g/dm², wspierając wniosek o wypieraniu konkurencyjnym. Dominacja w naturze nie musi oznaczać optimum fizjologicznego.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
1. Pałka wąskolistna ma szerszy zakres tolerancji na zasolenie wód niż spartyna. — w podstawie programowej. Ocena wniosków o tolerancji i konkurencji z doświadczenia. Zakres części: 1. Pałka wąskolistna ma szerszy zakres tolerancji na zasolenie wód niż spartyna..
- PR:XVII.1.3 — wyjaśnia, czym jest tolerancja ekologiczna;
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
2. Przy braku konkurencji siedliskiem optymalnym dla spartyny są mokradła słonowodne. — w podstawie programowej. Ocena wniosków o tolerancji i konkurencji z doświadczenia. Zakres części: 2. Przy braku konkurencji siedliskiem optymalnym dla spartyny są mokradła słonowodne..
- PR:XVII.1.3 — wyjaśnia, czym jest tolerancja ekologiczna;
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
3. Mniejszy udział spartyny w zbiorowiskach mokradeł słodkowodnych jest wynikiem jej konkurencyjnego wypierania. — w podstawie programowej. Ocena wniosków o tolerancji i konkurencji z doświadczenia. Zakres części: 3. Mniejszy udział spartyny w zbiorowiskach mokradeł słodkowodnych jest wynikiem jej konkurencyjnego wypierania..
- PR:XVII.3.2 — przedstawia skutki konkurencji wewnątrzgatunkowej i międzygatunkowej;
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Wymagania podstawy programowej
1. Pałka wąskolistna ma szerszy zakres tolerancji na zasolenie wód niż spartyna.
W podstawie programowej
Ocena wniosków o tolerancji i konkurencji z doświadczenia. Zakres części: 1. Pałka wąskolistna ma szerszy zakres tolerancji na zasolenie wód niż spartyna..
- PR:XVII.1.3 — wyjaśnia, czym jest tolerancja ekologiczna;
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
2. Przy braku konkurencji siedliskiem optymalnym dla spartyny są mokradła słonowodne.
W podstawie programowej
Ocena wniosków o tolerancji i konkurencji z doświadczenia. Zakres części: 2. Przy braku konkurencji siedliskiem optymalnym dla spartyny są mokradła słonowodne..
- PR:XVII.1.3 — wyjaśnia, czym jest tolerancja ekologiczna;
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
3. Mniejszy udział spartyny w zbiorowiskach mokradeł słodkowodnych jest wynikiem jej konkurencyjnego wypierania.
W podstawie programowej
Ocena wniosków o tolerancji i konkurencji z doświadczenia. Zakres części: 3. Mniejszy udział spartyny w zbiorowiskach mokradeł słodkowodnych jest wynikiem jej konkurencyjnego wypierania..
- PR:XVII.3.2 — przedstawia skutki konkurencji wewnątrzgatunkowej i międzygatunkowej;
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2021-CZERWIEC-F2015-Z19-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.1.3 | PR:OG.II.5 | PR:XVII.3.2
Wymagania historyczne: VII. Ekologia. 1. Nisza ekologiczna. Zdający: 1) przedstawia podstawowe elementy niszy ekologicznej organizmu, rozróżniając zakres tolerancji organizmu względem warunków (czynników) środowiska oraz zbiór niezbędnych mu zasobów. 3. Zależności międzygatunkowe. Zdający: 2) przedstawia skutki konkurencji między gatunkami w postaci […] wypierania jednego gatunku z części jego areału przez drugi.
Działy: Ekologia
Organizmy: rośliny
Zagadnienia: Ekologia organizmów