Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 18 · czerwiec 2021 · Formuła 2015
Na schemacie przedstawiono, w uproszczony sposób, syntezę pewnego peptydu.
Na podstawie: https://en.wikipedia.org/wiki/Ribosomal_pause#/media/File:Peptide_syn.png
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
We fragmencie DNA, w którym jest zapisana sekwencja aminokwasowa przedstawionego peptydu, doszło w nici kodującej do podstawienia adeniny na guaninę w trzeciej pozycji kodonu kodującego lizynę.
Określ skutek tej mutacji na poziomie sekwencji aminokwasowej peptydu.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zapisz triplet przed podstawieniem i po nim. Ponieważ chodzi o nić kodującą, sekwencja mRNA będzie odpowiadała jej zapisowi z U zamiast T.
Podpowiedź 2
Porównaj znaczenie AAA i AAG w tablicy kodu. Sprawdź, czy oba kodony oznaczają ten sam aminokwas, zanim uznasz zmianę za zamianę aminokwasu.
Podpowiedź 3
Sekwencja peptydu się nie zmieni: AAA i AAG kodują lizynę. Nazwij mutację milczącą lub synonimiczną, bez sugerowania przesunięcia ramki odczytu.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Sekwencja aminokwasów pozostanie taka sama.
• Jest to mutacja milcząca.
• Nic się nie stanie.
• Brak skutku.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za określenie, że nie nastąpi żadna zmiana w sekwencji aminokwasowej peptydu. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Zmiana jest synonimiczna, czyli milcząca na poziomie sekwencji aminokwasowej tego peptydu. W nici kodującej triplet AAA zmienia się na AAG, więc w mRNA także pojawi się AAG zamiast AAA. Oba kodony kodują lizynę, zatem skład i kolejność aminokwasów pozostają takie same. Wynika to ze zdegenerowania kodu genetycznego. Nie jest to przesunięcie ramki odczytu, ponieważ podstawiono jedną zasadę bez zmiany długości sekwencji. Odpowiedź dotyczy sekwencji peptydu, nie wszystkich możliwych skutków regulacyjnych mutacji.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za określenie, że nie nastąpi żadna zmiana w sekwencji aminokwasowej peptydu. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 18.4 — w podstawie programowej. Substytucja synonimiczna i degeneracja kodu.
- PR:XIII.4 — przedstawia cechy kodu genetycznego;
- PR:XIV.2.5 — przedstawia rodzaje mutacji genowych oraz określa ich skutki;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 18.4
W podstawie programowej
Substytucja synonimiczna i degeneracja kodu.
- PR:XIII.4 — przedstawia cechy kodu genetycznego;
- PR:XIV.2.5 — przedstawia rodzaje mutacji genowych oraz określa ich skutki;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2021-CZERWIEC-F2015-Z18-4
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XIII.4 | PR:XIV.2.5
Wymagania historyczne: VI. Genetyka i biotechnologia. 3. Informacja genetyczna i jej ekspresja. Zdający: 1) […] posługuje się tabelą kodu genetycznego; 5. Zmienność genetyczna. Zdający: 3) rozróżnia mutacje genowe: punktowe, delecje i insercje i określa ich możliwe skutki.
Działy: Ekspresja informacji genetycznej | Genetyka klasyczna
Zagadnienia: Zmienność organizmów